Bugun...



DİYARBAKIR’IN FİKİR VE İLİM ÖNCÜLERİ: 9

LİCE SİMALARI-4 12. Şeyh İsmail Kurevî (ö.1155/1743) Ataklar Ailesi soyundan olan ve hiç evlenmeyen Şeyh İsmail’in kendi medresesi olmuş ve medresesinde bir ara 700-800 kadar talebe bulunmuştur. Yaşanan salgın bir hastalık nedeniyle bu talebelerin çoğu hayatlarını kaybetmiş ve geriye kalanlar da zorunluluktan dolayı dağıtılmışlardır. Ancak medresesi daha sonra Atak Ailesi Medresesi olarak devam etmiştir. 1155/1743 yılında vefat eden Şeyh İsmail’in mezarı Lice merkezdedir.

facebook-paylas
Tarih: 22-04-2021 00:25

DİYARBAKIR’IN FİKİR VE İLİM ÖNCÜLERİ: 9

13. Şeyh Es’ad Hezanî (ö. 1278/1865 sonrası)

Osmanlı Devleti’nin son döneminde (13./19. yüzyıl) yaşamış olan Şeyh Es’ad Hezanî, Hezan’da kendine ait medresesinde müderrislik yapmıştır. Babasının adı Molla Ali, büyükbabasının adı da Molla Hafız olan Şeyh Es’ad, Bingöl’ün Genç ilçesinde dağlık bir alan olan ve 5 köyü içine alan Kasan’da doğmuştur. Babası Molla Ali kendisini ve kendi babası Molla Hafız’ı yanına alarak hicri 1200 tarihinde imamlık için Hezan’a göç etmiş ve 1220 yılında burada yeni bir cami inşa ettirmiştir.

 

Medrese tahsilini bitiren Şeyh Es’ad hem Hezan’da kendisine ait medresede müderrislik yapmış, hem de tasavvufa duyduğu ilgi neticesinde Nakşibendî ve Sühreverdî tarikatlarına intisap etmiştir. Şeyh Es’ad Hezanî, geride iki eser bırakmış ve medreselerde istifade edilen bazı eserleri de istinsah ederek yer yer hâşiyelerle açıklamıştır. Hicri 1240 yılında yazdığı iki eser şunlardır:

1)Nurü’l-Hüda

2)Silkü’l-Ayn

13. Molla Muhammed Tarûnî (ö. 1292/1875)

Seyda Molla Muhammed Tarunî, aslen Siirt’in Eruh ilçesine bağlı Tarun köyündendir. Seydayê Licî’nin hocasıdır. Dönemin Lice beylerinden biri olan ve ilme verdiği değer ile tanınan Hacı Sadullah Bey, Siirt’e giderek Siirtli Molla Halil’den Lice’de müderris olarak istihdam edilmek üzere bir âlimin gönderilmesi talebinde bulunur. Bu talep üzerine o sıralarda henüz 24 yaşında olan Molla Mıhammed Tarunî gönderilir.

Lice’ye müderris olarak gelen ve yerleşen Molla Muhammed Tarunî, daha önce Kadirî Tarikatına mensup iken daha sonra Nakşibendî Tarikatına geçmiştir. Bu sırada Seydayê Licî’nin babası Şeyh Sibğatullah onu kendi kızıyla evlendirmiş ve bu evlilikten Abdullah adında bir oğlu dünyaya gelmiştir.  Lice’deki müderrisliği sırada çok sayıda talebe yetiştiren Molla Muhammed Tarunî’nin talebeleri arasında Seydayê Licî, Şeyh Abdurrahman Aktepî ve Molla Mustafa Sîsî gibi ünlü âlimler de vardır. 1875 yılında vefat eden Seyda’nın mezarının Lice depreminde yıkılan Büyük Cami’nin bahçesinde olduğu tahmin edilmektedir.

14. Şeyh Muhammed Hadî (1882-1956)

Mela Mustafayê Sîsî’nin oğludur. 1882 yılında Sis köyünde dünyaya gelmiştir. Sis Lice’nin bir köyüdür. Medrese eğitimini babasının yanında ve Diyarbakır Ulucami Medresesi’nde diğer bazı âlimlerden almıştır. Tarikat hilafetnamesini babasından almıştır. Üç kez evlenmiş ve bu evliliklerinden 5 oğlu, 3 kızı olmuştur. Oğulları şunlardır:

1)Abdulvasi’

2)Mehdi

3)Mela Muhammed Emin

4)Mela Abdüsselam

5)Mela Muhammed Selim

Şeyh Muhammed Hadi 1956 yılında 74 yaşindayken Kavman köyünde vefat etmiş ve bu köyde defnedilmiştir. Kavman, Karakoçan’ın bir köyüdür. Kimseye halifelik vermemiştir.

Şeyh Muhammed Hadi geride birkaç şiir bırakmıştır. Şiirdeki mahlası “Hadî”dir. Bir şiirini aşağıda kaydediyoruz. Bu şiirin başında onun söyleniş nedeni hakkında Arapça şu cümleler yazılmıştır:

“Bu, adı geçen Şeyh Mustafa’nın oğlu Şeyh Muhammed Hadi’nin şiiridir. Şey bu şiiri, Dünya Savaşı sırasında kâfirlerin Müslüman memleketini işgal ettiklerini duyduğunda söylemiştir”.

Heyho hewar heyho hewar

Hheywax li min dînê mubîn

Heywax û feryad û sitar

Heywax li min dînê mubîn

Heywax li min dîn çû ji des

Eem mane bê heş mane mest

Reş bû li me dewran û bext

Heywax li min dînê mubîn

Reş bû li me dewr û zeman

Dîn çû ji dest me el-eman

Em mane bê hêvî guman

Heywax li min dînê mubîn

Em bê guman û bê xeber

Dînê ezîz ê mu’teber

Der ket ji dest meç û bi der

Heywax li min dînê mubîn

Dîn çû ji destê milletê

Rabû ji nav vê ummetê

Heta bi roja axretê

Heywax li min dînê mubîn

Heywax li min hetwax li min

Dîn rabûye çûye ji bin

Em şîn bikin tev mêr û jin

Heywax li min dînê mubîn

Heq e ku em şînê bikin

Terka evê jînê bikin

Rîhlet ji bo dînî bikin

Heywax li min dînê mubîn

Rîhlet l ime lazim b3uye

Dînê Muhemmed rabûye

Derdek li min arid bûye

Heywax li min dînê mubîn

Dedê me dê xoş nabitin

Çewan dilê me şa bitin!

Heta qiyamet rabitin

Heywax li min dînê mubîn

Ey yar û ehbab û biran

Hûn wer birêjin histiran

Dîn dan bi zêran û peran

Heywax li min dînê mubîn

 

Xaib me kir Şahê Gedan

Axir zeman dîn bû talan

Ey Şahê Qewman el-eman

Heywax li min dînê mubîn

Ey Şahê Qewman murşid î

Çavan bi mîslê te nedî

Destê me bigrî ber nedî

Heywax li min dînê mubîn

Destê me bigrî bende me

Bêçare û şermende me

Şermendeê şêxê xwe me

Heywax li min dînê mubîn

Dinya li pey wî bû heram

Bû tarî û ‘ewr û xumam

Sergeşte bûne xas û ‘am

Heywax li min dînê mubîn

Sergeşte û dîwane me

Bê mal û ez bê xane me

Çendî li dunyaê heme

Heywax li min dînê mubîn

Dunya gelek bêbawer e

Hadî mexape yekser e

Rabe ji dunyaê here

Heywax li min dînê mubîn

15. Molla Halil (ö. 1980)

1896 yılında Lice’de doğan Molla Halil, Seydayê Licî’nin torunudur. Medrese tahsiline dedesi Seydayê Licî’nin yanında başlamış, Silvan’da Seyda Molla Yahya Ferhandî ve Şeyh Selîm Hezanî’nin medreselerinde sürdürmüştür.

Medrese tahsilini bitirdikten sonra kendi yaptırdığı medresede çok sayıda talebe okutan Seyda Molla Halil’in talebeleri arasında Emekli Müftü Molla Halid Korkusuz ve Emekli Diyarbakır Ulu Camii İmamı Molla Hikmet ile Molla Hüsnü gibi ünlüler de vardır.

Uzun süre bekâr yaşayan Seyda Molla Halil, 60 yaşlarındayken evlenmiş, Lice depreminden yaralı kurtulmuş ve 1980 yılında Lice’de vefat ederek Lice’nin Dêrxust (Dibek) köyünde defnedilmiştir.

 

 




Bu haber 739 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Diyarbakır Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 6 5 0 1 15 2 16 +13
2 Fenerbahçe 5 3 0 2 7 4 11 +3
3 Galatasaray 6 3 2 1 8 5 10 +3
4 Fatih Karagümrük 6 2 2 2 9 7 8 +2
5 Kasımpaşa 6 2 2 2 4 3 8 +1
6 Antalyaspor 6 2 2 2 6 8 8 -2
7 Yeni Malatyaspor 6 2 2 2 6 9 8 -3
8 Göztepe 6 1 1 4 10 7 7 +3
9 BB Erzurumspor 5 2 2 1 7 6 7 +1
10 Sivasspor 4 2 1 1 5 4 7 +1
11 Başakşehir FK 6 2 3 1 7 7 7 0
12 Gaziantep FK 6 1 1 4 8 9 7 -1
13 Hatayspor 4 2 1 1 3 6 7 -3
14 Konyaspor 5 1 1 3 5 3 6 +2
15 Kayserispor 5 2 3 0 4 8 6 -4
16 Çaykur Rizespor 5 1 2 2 7 8 5 -1
17 Trabzonspor 5 1 2 2 5 7 5 -2
18 Denizlispor 5 1 2 2 3 7 5 -4
19 Beşiktaş 4 1 2 1 5 7 4 -2
20 Gençlerbirliği 5 1 3 1 3 6 4 -3
21 MKE Ankaragücü 4 0 3 1 4 8 1 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 7 5 0 2 16 7 17 +9
2 İstanbulspor 7 5 1 1 15 6 16 +9
3 Adana Demirspor 7 4 1 2 14 6 14 +8
4 Samsunspor 7 4 1 2 11 7 14 +4
5 Ankara Keçiörengücü 7 4 2 1 8 6 13 +2
6 Altınordu 7 4 2 1 11 10 13 +1
7 Giresunspor 6 3 1 2 11 10 11 +1
8 Altay 6 3 2 1 10 4 10 +6
9 Balıkesirspor 7 3 3 1 8 9 10 -1
10 Adanaspor 7 2 2 3 10 9 9 +1
11 Bursaspor 6 2 3 1 11 11 7 0
12 Akhisarspor 6 1 2 3 4 4 6 0
13 Bandırmaspor 7 1 4 2 6 11 5 -5
14 Menemenspor 6 1 3 2 6 11 5 -5
15 Ümraniyespor 7 1 4 2 8 15 5 -7
16 Ankaraspor 7 1 5 1 4 12 4 -8
17 Eskişehirspor 7 0 4 3 2 13 3 -11
18 Boluspor 6 0 4 2 4 8 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Turgutluspor 6 5 1 0 6 3 15 +3
2 Serik Belediyespor 6 4 0 2 11 2 14 +9
3 Eyüpspor 6 4 1 1 12 6 13 +6
4 Van Spor 6 3 1 2 4 3 11 +1
5 Kırklarelispor 6 2 0 4 7 1 10 +6
6 Karacabey Belediyespor 6 3 2 1 7 4 10 +3
7 Elazığspor 6 3 2 1 9 8 10 +1
8 Bayburt Özel İdare Spor 5 3 2 0 6 5 9 +1
9 Sakaryaspor 6 2 1 3 5 4 9 +1
10 Tarsus İdman Yurdu 6 2 1 3 10 10 9 0
11 Etimesgut Belediyespor 6 2 2 2 5 4 8 +1
12 Mamak FK 6 2 2 2 6 6 8 0
13 Kırşehir Belediyespor 6 2 2 2 5 5 8 0
14 Pendikspor 6 2 3 1 10 8 7 +2
15 Pazarspor 6 2 4 0 9 15 6 -6
16 Sivas Belediyespor 5 1 2 2 7 7 5 0
17 Bodrumspor 6 1 4 1 7 9 4 -2
18 1922 Konyaspor 6 1 4 1 3 5 4 -2
19 Kastamonuspor 6 0 4 2 6 14 2 -8
20 Kardemir Karabükspor 6 0 6 0 2 18 0 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 5 4 1 0 12 4 12 +8
2 Diyarbekirspor 5 4 1 0 7 2 12 +5
3 Fatsa Belediyespor 5 4 1 0 7 3 12 +4
4 Çankaya FK 5 4 1 0 8 5 12 +3
5 Arnavutköy Belediye 5 3 0 2 6 3 11 +3
6 Belediye Derincespor 5 2 1 2 7 5 8 +2
7 Ofspor 5 2 1 2 8 7 8 +1
8 Yeşilyurt Belediyespor 5 2 2 1 8 6 7 +2
9 Kızılcabölükspor 5 2 2 1 8 7 7 +1
10 Artvin Hopaspor 5 2 2 1 6 7 7 -1
11 Edirnespor 5 2 3 0 6 8 6 -2
12 Payasspor 5 1 3 1 3 6 4 -3
13 Nevşehir Belediyespor 5 1 4 0 4 8 3 -4
14 1877 Alemdağspor 5 0 3 2 2 8 2 -6
15 Kemerspor 2003 5 0 4 1 5 10 1 -5
16 Manisaspor 5 0 4 1 3 11 1 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/10/2020 Fenerbahçe vs Trabzonspor
 26/10/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 26/10/2020 Sivasspor vs Çaykur Rizespor
 30/10/2020 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 30/10/2020 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 31/10/2020 Gençlerbirliği vs Gaziantep FK
 31/10/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 31/10/2020 Galatasaray vs MKE Ankaragücü
 01/11/2020 Çaykur Rizespor vs Kayserispor
 01/11/2020 Konyaspor vs Başakşehir FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2020 Akhisarspor vs Bursaspor
 26/10/2020 Boluspor vs Menemenspor
 30/10/2020 Balıkesirspor vs Adanaspor
 30/10/2020 Tuzlaspor vs Altay
 31/10/2020 Giresunspor vs Ümraniyespor
 31/10/2020 Bursaspor vs Boluspor
 31/10/2020 Menemenspor vs Ankaraspor
 31/10/2020 Altınordu vs Bandırmaspor
 01/11/2020 Ankara Keçiörengücü vs İstanbulspor
 01/11/2020 Eskişehirspor - Akhisarspor Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Akhisarspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Etimesgut Belediyespor vs Serik Belediyespor
 28/10/2020 Eyüpspor vs Pendikspor
 28/10/2020 Kastamonuspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 28/10/2020 Kırklarelispor vs Kırşehir Belediyespor
 28/10/2020 Pazarspor vs Karacabey Belediyespor
 28/10/2020 Sakaryaspor vs Sivas Belediyespor
 28/10/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Mamak FK
 28/10/2020 Turgutluspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2020 Van Spor vs Bodrumspor
 28/10/2020 1922 Konyaspor vs Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Payasspor vs 1928 Bucaspor
 29/10/2020 Arnavutköy Belediye vs Artvin Hopaspor
 29/10/2020 Belediye Derincespor vs Nevşehir Belediyespor
 29/10/2020 Edirnespor vs Fatsa Belediyespor
 29/10/2020 Kemerspor 2003 vs Çankaya FK
 29/10/2020 Manisaspor vs 1877 Alemdağspor
 29/10/2020 Ofspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 29/10/2020 Diyarbekirspor vs Kızılcabölükspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI YUKARI