Bugun...



Hibe, sadaka ve hediyeden geri dönmek caiz midir?

Fetva Kurulu, mezhep imamlarından Ebu Hanife hariç tamamının hibeden dönmenin caiz olmadığı hükmüne vardığını belirtti.

facebook-paylas
Tarih: 17-01-2021 00:31

Hibe, sadaka ve hediyeden geri dönmek caiz midir?

İTTİHADUL ULEMA Fetva Kurulu, "Hibe, sadaka ve hediyeden geri dönmek caiz midir?" sorusuna yanıt verdi.

Fetvada, şu ifadelere yer verildi.

Her üçü de karşı tarafa verilen atiyye manasına gelen hibe, sadaka ve hediye lafızlarının ortak şer'î manası şu şekildedir: Hayattayken gönüllü olarak, herhangi bir karşılık beklemeksizin karşı tarafa verilen nafile mallardır (El-Fıkhü'l-Menheci III, 101). Bununla birlikte her üç kelime arasında az da olsa bazı farklar bulunmaktadır.

 

Hibe; sadaka ve hediyeye göre daha geneldir. Zira çoğunlukla muhtaç ve fakirlere verilen sadakada Allah'a yaklaşma ve sevap elde etmek umulurken, hediyede insanların sevgi ve teveccühüne mazhar olmak söz konusudur. Hibede ise sadaka ve hediyede beklenilen manevi karşılığın bulunması şart değildir. Mutlak olarak verilmektedir. Kişi bazen hibede bulunurken rıza-i ilahi veya insanlardan her hangi bir beklenti umarken bazen de böyle bir şey içerisinde bulunmayabilir. Mesela devletin çiftçi ve tüccar gibi toplumun çeşitli tabakalarına karşılıksız olarak verdiği maddi desteklere hukukta hibe denilmektedir. Aynı şekilde hibeyi diğer iki atiyye çeşidinden ayıran şöyle bir hukuki detay daha vardır; muamelelerde asıl olan "icâb/teklif ve kabul şartı" hibe için geçerliyken sadaka ve hediye için böyle bir şart söz konusu değildir. Çünkü asr-ı saadette birbirlerine hediye ve sadaka veren sahabilerin îcâb ve kabulü şart koştukları görülmemiştir.

 

Karşı tarafa verilen hediye, sadaka ve hibeden dönme yani verilen şeyin tekrardan geri istenmesi toplum olarak ahlaki bulmadığımız davranışların başında yer almaktadır. Fıtratımızda bulunan bu hoşnutsuzlukla ilgili sevgili Peygamberimizin (aleyhissalatu vesselam) hadisleri ise şu şekildedir:

 

İbn-i Abbas'tan (radiyallahu anhüma) rivayet edildiğine göre Allah Resulü (aleyhissalatu vesselam) şöyle buyurmuştur "Hibesinden dönen, kusmuğunu tekrar yutan gibidir (müttefekun aleyh)."

 

Yine İbn-i Abbas'tan (radiyallahu anhüma) rivayet edildiğine göre Efendimiz "Bağışını geri alan kimsenin durumu şu köpeğin durumu gibidir: Yalını yer, iyice doyunca kusar. Sonra kusmuğuna tekrar dönüp onu yer. (Müslim)" buyurdu.

 

Bu lafızlarla rivayet edilen ancak senetleri farklı olan hadisler oldukça fazladır. Ancak hepsi genel itibariyle hibeden dönmeyi kusmuk gibi necis bir şeyin tekrardan yutulmasıyla eş değer tutmaktadır.

 

Konuyla ilgili hadisler göz önünde bulundurulduğunda sadece hüküm bakımından değil ahlaki olarak da hibeden dönmenin zemmedildiği görülür. Dolayısıyla mezhep imamlarından Ebu Hanife hariç tamamı hibeden dönmenin caiz olmadığı hükmüne varmıştır. İmam Ebu Hanife ise Ebu Hureyre'nin “Hibeyi veren kişi ödüllendirilmemişse, verdiğine daha layıktır" hadisini delil getirerek hibeden dönmenin caiz olmakla birlikte mekruh bir davranış olduğu görüşündedir (Zuhayli, El-Fıkhü'l-İslami ve Edilletuhu IV, 697).  Cumhur ise senedinde bulunan İbrahim Bin İsmail'den dolayı hadisi zayıf gördükleri için bunun delil olmayacağını bildirmiştir.

 

Konuyla ilgili Hanefiler başka deliller getirse de bunların geçersiz veya ilişkisiz deliller olduğu mezhep imamları tarafından mukaran kaynaklarda belirtilmiştir. İbn Kudâme der ki “Bizim delillerimiz onların delillerinden daha güçlü ve daha evladır" (İbn Kudâme, El Muğni, Mektebetüş Şamile VIII, 278).

 

Tüm bu sebeplerden ötürü bir kimse bir başkasına hibe, bağış, hediye ve sadakada bulunduktan sonra alan kişi verenin izni ve rızasıyla bunu kabzederse, artık bu bağış tamamıyla alan kişiye ait olmuş olur. Bunun tekrardan istenmesi meşru bir hak değildir. Ancak verilen hibe, karşı tarafın eline geçmemişse, aradan ne kadar müddet geçerse geçsin kişi verdiğini geri alabilir. Rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz, Ümmü Seleme ile evlendiğinde kendisine şöyle demişti: “Ben Necaşî'ye birkaç okka misk ile bir hülle (elbise) gönderdim. Fakat Necaşî öldüğüne göre hediyeler geri gelecektir. O hediyeler bana geldiği zaman senin (veya siz hanımların) olsun." Durum Rasûlullah'ın dediği gibi oldu. Gelen hediyelerden bir okka dışındaki miskten fazlası ve hülle Ümmü Seleme'ye verildi (Hâkim Müstedrek). Hibe, kabzedilmediği halde vazgeçilmez bir akid olsaydı, Rasûlullah o hediyelerin geri gelmesini kabul etmez, onları Necaşî'nin mirasçılarına gönderirdi. Çünkü Necaşî onları kabzetmese de hibe edilmekle onun mülkü olurdu. Bu bakımdan Rasûlullah'ın geri gelen hediyeleri kabul etmesi, kabzedilmeyen hediyenin kişinin mülküne geçmeyeceğine delâlet eder (El-Fıkhü'l-Menheci III, 112).

Aynı şekilde baba kendi evladına verdiği hibeden dönebilir. İbn-i Abbâs ve İbn-i Ömer (radıyallahu anhüma) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki 'Bir kimse bir atiyyede bulunur veya bir hibede bulunursa, sonradan atiyye ve hibesinden rücü etmesi ona helal olmaz, sadece baba çocuğuna yaptığı bağıştan dönebilir." (Sünenler, Müsned) Bunu destekleyen bir başka hadiste şu şekildedir. Nu'mân İbn-u Beşîr'in (radıyallahu anhümâ) anlattığına göre, babası onu (Nu'man'ı) Resûlullah'a (aleyhissalâtu vesselâm) getirmiş ve "Ey Allah'ın Resülü! Ben bu oğluma bir köle bağışladım! (Sen bu bağışıma şahid ol!" demiştir. Peygamber Efendimiz Aleyhissalâtu vesselâm "Her çocuğuna böyle bir bağışta bulundun mu?" diye sormuş, babası "hayır!" deyince: "Öyleyse bağışından dön!" emretmiştir (Buhari, Müslim). 




Bu haber 734 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Manşetler Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 6 5 0 1 15 2 16 +13
2 Fenerbahçe 5 3 0 2 7 4 11 +3
3 Galatasaray 6 3 2 1 8 5 10 +3
4 Fatih Karagümrük 6 2 2 2 9 7 8 +2
5 Kasımpaşa 6 2 2 2 4 3 8 +1
6 Antalyaspor 6 2 2 2 6 8 8 -2
7 Yeni Malatyaspor 6 2 2 2 6 9 8 -3
8 Göztepe 6 1 1 4 10 7 7 +3
9 BB Erzurumspor 5 2 2 1 7 6 7 +1
10 Sivasspor 4 2 1 1 5 4 7 +1
11 Başakşehir FK 6 2 3 1 7 7 7 0
12 Gaziantep FK 6 1 1 4 8 9 7 -1
13 Hatayspor 4 2 1 1 3 6 7 -3
14 Konyaspor 5 1 1 3 5 3 6 +2
15 Kayserispor 5 2 3 0 4 8 6 -4
16 Çaykur Rizespor 5 1 2 2 7 8 5 -1
17 Trabzonspor 5 1 2 2 5 7 5 -2
18 Denizlispor 5 1 2 2 3 7 5 -4
19 Beşiktaş 4 1 2 1 5 7 4 -2
20 Gençlerbirliği 5 1 3 1 3 6 4 -3
21 MKE Ankaragücü 4 0 3 1 4 8 1 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 7 5 0 2 16 7 17 +9
2 İstanbulspor 7 5 1 1 15 6 16 +9
3 Adana Demirspor 7 4 1 2 14 6 14 +8
4 Samsunspor 7 4 1 2 11 7 14 +4
5 Ankara Keçiörengücü 7 4 2 1 8 6 13 +2
6 Altınordu 7 4 2 1 11 10 13 +1
7 Giresunspor 6 3 1 2 11 10 11 +1
8 Altay 6 3 2 1 10 4 10 +6
9 Balıkesirspor 7 3 3 1 8 9 10 -1
10 Adanaspor 7 2 2 3 10 9 9 +1
11 Bursaspor 6 2 3 1 11 11 7 0
12 Akhisarspor 6 1 2 3 4 4 6 0
13 Bandırmaspor 7 1 4 2 6 11 5 -5
14 Menemenspor 6 1 3 2 6 11 5 -5
15 Ümraniyespor 7 1 4 2 8 15 5 -7
16 Ankaraspor 7 1 5 1 4 12 4 -8
17 Eskişehirspor 7 0 4 3 2 13 3 -11
18 Boluspor 6 0 4 2 4 8 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Turgutluspor 6 5 1 0 6 3 15 +3
2 Serik Belediyespor 6 4 0 2 11 2 14 +9
3 Eyüpspor 6 4 1 1 12 6 13 +6
4 Van Spor 6 3 1 2 4 3 11 +1
5 Kırklarelispor 6 2 0 4 7 1 10 +6
6 Karacabey Belediyespor 6 3 2 1 7 4 10 +3
7 Elazığspor 6 3 2 1 9 8 10 +1
8 Bayburt Özel İdare Spor 5 3 2 0 6 5 9 +1
9 Sakaryaspor 6 2 1 3 5 4 9 +1
10 Tarsus İdman Yurdu 6 2 1 3 10 10 9 0
11 Etimesgut Belediyespor 6 2 2 2 5 4 8 +1
12 Mamak FK 6 2 2 2 6 6 8 0
13 Kırşehir Belediyespor 6 2 2 2 5 5 8 0
14 Pendikspor 6 2 3 1 10 8 7 +2
15 Pazarspor 6 2 4 0 9 15 6 -6
16 Sivas Belediyespor 5 1 2 2 7 7 5 0
17 Bodrumspor 6 1 4 1 7 9 4 -2
18 1922 Konyaspor 6 1 4 1 3 5 4 -2
19 Kastamonuspor 6 0 4 2 6 14 2 -8
20 Kardemir Karabükspor 6 0 6 0 2 18 0 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 5 4 1 0 12 4 12 +8
2 Diyarbekirspor 5 4 1 0 7 2 12 +5
3 Fatsa Belediyespor 5 4 1 0 7 3 12 +4
4 Çankaya FK 5 4 1 0 8 5 12 +3
5 Arnavutköy Belediye 5 3 0 2 6 3 11 +3
6 Belediye Derincespor 5 2 1 2 7 5 8 +2
7 Ofspor 5 2 1 2 8 7 8 +1
8 Yeşilyurt Belediyespor 5 2 2 1 8 6 7 +2
9 Kızılcabölükspor 5 2 2 1 8 7 7 +1
10 Artvin Hopaspor 5 2 2 1 6 7 7 -1
11 Edirnespor 5 2 3 0 6 8 6 -2
12 Payasspor 5 1 3 1 3 6 4 -3
13 Nevşehir Belediyespor 5 1 4 0 4 8 3 -4
14 1877 Alemdağspor 5 0 3 2 2 8 2 -6
15 Kemerspor 2003 5 0 4 1 5 10 1 -5
16 Manisaspor 5 0 4 1 3 11 1 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/10/2020 Fenerbahçe vs Trabzonspor
 26/10/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 26/10/2020 Sivasspor vs Çaykur Rizespor
 30/10/2020 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 30/10/2020 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 31/10/2020 Gençlerbirliği vs Gaziantep FK
 31/10/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 31/10/2020 Galatasaray vs MKE Ankaragücü
 01/11/2020 Çaykur Rizespor vs Kayserispor
 01/11/2020 Konyaspor vs Başakşehir FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2020 Akhisarspor vs Bursaspor
 26/10/2020 Boluspor vs Menemenspor
 30/10/2020 Balıkesirspor vs Adanaspor
 30/10/2020 Tuzlaspor vs Altay
 31/10/2020 Giresunspor vs Ümraniyespor
 31/10/2020 Bursaspor vs Boluspor
 31/10/2020 Menemenspor vs Ankaraspor
 31/10/2020 Altınordu vs Bandırmaspor
 01/11/2020 Ankara Keçiörengücü vs İstanbulspor
 01/11/2020 Eskişehirspor - Akhisarspor Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Akhisarspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Etimesgut Belediyespor vs Serik Belediyespor
 28/10/2020 Eyüpspor vs Pendikspor
 28/10/2020 Kastamonuspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 28/10/2020 Kırklarelispor vs Kırşehir Belediyespor
 28/10/2020 Pazarspor vs Karacabey Belediyespor
 28/10/2020 Sakaryaspor vs Sivas Belediyespor
 28/10/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Mamak FK
 28/10/2020 Turgutluspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2020 Van Spor vs Bodrumspor
 28/10/2020 1922 Konyaspor vs Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Payasspor vs 1928 Bucaspor
 29/10/2020 Arnavutköy Belediye vs Artvin Hopaspor
 29/10/2020 Belediye Derincespor vs Nevşehir Belediyespor
 29/10/2020 Edirnespor vs Fatsa Belediyespor
 29/10/2020 Kemerspor 2003 vs Çankaya FK
 29/10/2020 Manisaspor vs 1877 Alemdağspor
 29/10/2020 Ofspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 29/10/2020 Diyarbekirspor vs Kızılcabölükspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI YUKARI