finans haberleri
Bugun...


Ahmet Ay

facebook-paylas
Ebu Nasr El-Farabi
Tarih: 18-01-2022 00:01:00 Güncelleme: 18-01-2022 00:01:00


Büyük filozof, fakih Farabî’yi anlatacağım sizlere. O Farabi ki 1150 yıldır batılılar tarafından el üstünde tutuluyor. İslam dünyasının yeni yeni keşfettiği bu büyük filozof başka bir milletten olsaydı ya da Müslüman olmasaydı kim bilir Türkiye'de ne kadar ilgi görürdü?

Miladi 870’te Türkistan’ın Farab şehri yakınlarında bulunan Vesiç’te dünyaya gelir. Ebu Nasr el-Farabî’nin 950 yılında 80 yaşında iken vefat ettiği söylenir. Babası dönemin askeri komutanlarındandır. Farabî, eğitim ve kültür alanında büyük bir merkez olan Farab’da iyi bir tahsilin ardından bir süre kadılık yapar.

Farabi’nin fikirleri Buhara ve Semerkant’ın ardında gittiği Bağdat’ta gelişti. Dönemin kültür merkezi olan Bağdat’ta hem büyük Arap dilcisi İbn Serrac’dan dil öğrenir hem de hocasına mantık öğretirdi. Bu dönemde kırklı yaşlarında olan Farabi, Nesturî bir Hristiyan olan Metta İbn Yunus’tan mantık dersleri de alıyordu.

Bilgi, hikmet sevgisi peşinde olan Farabi’nin asıl serüveni Harran’a yolculuğu esnasında Yunan felsefesi ile tanıştıktan sonra başlar. Bu konuda Harranlı Yuhanna bin Haylan’dan felsefe ve mantık dersleri alarak bu alandaki ününe kavuşur. Şam ve Antakya gibi felsefenin tartışıldığı bölgelere yolculuklarını gerçekleştiren Farabi yeniden Bağdat’a döner ve eserlerinin büyük bir kısmını 20 yıl boyunca kaldığı Bağdat’ta yazar. Ancak Bağdat’ta karışıklıkların çıkması üzerine Şam’a döner.

Dönemin Emiri Seyfuddevle ile tanıştıktan sonra Seyfuddevle kendisini sarayında ağırlar. Her zamanki gibi üzerindeki Türk kıyafetleri ile emirin huzuruna çıkan Farabi’ye Seyfuddevle oturmasını söyler. Farabî, “Kendi yerime mi, senin yerine mi?” diye sorar. Seyfuddevle, “Kendi yerine” deyince Farabi gidip Emirin yanına oturur hatta onu oturduğu yerden ağır ağır iterek Emir’in yerine oturduğu söylenir.

Bu oturumda Farabi’ye çokça soru sorulur. Hepsini yanıtlayan Farabi’ye orada hazır bulunan alimler de sorular sorar. Hepsini cevaplayan Farabi’nin söylediklerini bir süre sonra alimler not almaya başlarlar.

Farabi dünya malına değer vermez ve ilimle meşguliyetinin önüne hiçbir şeyi geçirmezdi. Öyle ki Emirlerin kendisine verdikleri paradan sadece günlük harcaması olan birkaç gümüş dirhemi kabul ederdi.

Batılıların Aristo’dan sonra kendisine “Muallim-i Sani” ünvanını layık görmesi, onun mantık ve felsefe alanında geldiği yeri öğrenmemiz için yeterlidir.

İlimleri tasnif ederken Farabî, döneminden asırlarca sonrasına da rehberlik etmiştir:

1. Dil yani sarf, 2. Mantık, 3. Matematik, (Aritmetik, geometri, mekanik, müzik, optik), 4. Fizik, Metafizik, 5. Medeni ilimler (Kelam, siyaset, ahlak, fıkıh).

Aristo’nun en büyük şarihi, büyük düşünür Farabi’nin mantık ve felsefe alanındaki paradigması çağının çok ötesine hükmetmiştir. Onun bu alanda kurduğu sistemde varlık, manevi boyutunun yanısıra geometri ile matematik ile metafizik ile donatılan ilkeye göre anlaşılır.

Farabi, evrendeki her varlığı ve bütün hadiseleri sebep sonuç ilişkisi bağlamında ele alır. Bu sistemde her bir varlık bir sonrakinin maddesi, onu da bunun sûreti kabul eder. Bu durum mükemmelden daha az mükemmele doğru olur ama bu süreç zor geçer ve çokça zaman alır.

Farabi, varlıkta ilk sıraya Tanrı’yı yerleştirir. Varlığı zorunlu olan ve varlığını başka bir şeye ihtiyaç duymayan varlık Allah’dır cc.

Kimi Farabi yorumcularına göre Farabi alemi/evreni “Ay altı-Ay üstü alem” şeklinde sıralayarak, Ay-Üstü alemde en altta Faal Akıl, Ay-Altı alemin en üstünde de insan bulunur. İnsan düşüncede tekamüle erdikçe Ay üstü alemle irtibat sağlayabilir, der.

Farabî sudur, feyz, semaniler, nübüvvet, tahayyül, vacib-mümkin gibi felsefesini açıklayan kavramlara mantıkta ‘burhan’ı, tümevarımı gereğince kullanmıştır.

Gördüğünüz gibi bu büyük dehayı anlatmak için bir yazı yeterli gelmiyor. Başka zaman inşaallah Mantık, felsefe ve ontolojisi ile ilgili de yazarız.

 

 



Bu yazı 2188 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS

bursa escort bayan görükle bayan escort

bursa escort görükle escort

escort escort bayan escort istanbul adalar escort anadolu yakası escort anal escort arnavutköy escort atakent escort ataköy escort ataşehir escort avcılar escort avrupa yakası escort bağcılar escort bahçelievler escort bahçeşehir escort bayrampaşa escort beşiktaş escort beykent escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort bostancı escort büyükçekmece escort çapa escort çatalca escort çekmeköy escort erenköy escort etiler escort eyüp escort fatih escort fenerbahçe escort florya escort fulya escort gaziosmanpaşa escort gecelik escort göztepe escort grup escort gülbağ escort güngören escort halkalı escort haramidere escort hasanpaşa escort ikitelli escort iranlı escort ıspartakule escort istanbul masaj salonu masöz bayan japon escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort kayaşehir escort kızıltoprak escort küçükçekmece escort küçükyalı escort kurtköy escort mahmutbey escort maltepe escort merter escort nişantaşı escort ortaköy escort osmanbey escort pendik escort rus escort sahibe escort sancaktepe escort sarıyer escort şerifali escort şile escort silivri escort şirinevler escort şişli escort şişli masöz suadiye escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort topkapı escort türbanlı escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zenci escort zeytinburnuescort izmit escort porno izle eskort hd porn İstanbul escort bayan
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI