finans haberleri
Bugun...


İhsan Yaşar

facebook-paylas
Osmanlı Devleti ve Kürtler 6.
Tarih: 20-05-2022 00:02:00 Güncelleme: 20-05-2022 00:02:00


Merhaba dostlar… 

 Ulus devlet düşüncesi, dünyanın dört bir tarafını sarmış, her ulus kendi kader tayın hakkını elde etmek ve yaşadığı topraklar üzerinde kendi adlarına ile  “bağımsız “ bir devlet kurmak için zamanın güçlü egemen devletleri ile iş birliği içerisine girmişlerdir.                                                                                       

  Osmanlı Devleti, bir imparatorluk devletiydi. Ve bu imparatorluk devletinin egemenliğinde onlarca değişik ulus,  din, mezhep ve kültüre sahip halklar yaşamaktaydı.  İmparatorluğun;  “Millet-i Erbia” dediği, dört millet vardı. Bunlar Müslüman Milleti, Rum Milleti, Ermeni Milleti ve Yahudi Milletidir. Müslüman Milletine ; “Millet-i Hâkime” ,Ermeni Milletine ise “Millet-i Sadıka”  denilmiştir.                                    

Bu dört ana millet de kendi aralarında da onlarca ayrı ayrı etnik ve dini kimliklerle kendilerini ayrıştırarak, ayrı ayrı isimlerle ifade ediyorlardı.                              Müslüman milletini oluşturan başlıca halklar; Arap, Kürd, Türk, Türkmen, Acem,  Farisi, Peştun, Tacik, Hazar, Özbek, Arnavut, Boşnak, Berberi, Çerkez, Gürcü, Abaza, Çeçen… Vs.                                                                                                                                                                                                       Gayrimüslim halklar ise; Rum; Yunan, Bulgar, Sırp;( Hırvat-Karadağ- Bosnalı), Arnavut, Romen, Türk; (Gagauz Türkleri) , Macar, Polonyalı, Ermeni, Gürcü, Süryani, Keldani, Arap ; (Marunî, Arami, Melkit… vs. )  Yahudi, Kipti, Habeşi. Çingene… Vs.                                                                       

 Osmanlı İmparatorluğunda yaşamış olan Gayrimüslimler, din ve mezhep durum bakımından da şöyle bir tasnif yapılabilinir:                                                                                                                                                 

  I-Din ve mezhep bakımından;                                                                                                                                     

  A – Hıristiyanlar.                                                                                                                                                              

1-) Katolikler.                                                                                                                                             

a-) Latinler; Ayin ve ibadetlerini Latince Yapan mezhepler, guruplar;                                                                        

  b-) Katolik Ermeniler.                                                                                                                                              

  c- )Katolik Gürcüler.                                                                                                                                   

 ç-) Katolik Süryaniler.                                                                                                                                                            

d -) Keldaniler.                                                                                                                                                 

  e-) Marunîler                                                                                                                                                               

 f -) Kıptiler                                                                                                                                                                             

 g-) Katolik Rumlar                                                                                                                                                                   

  2-Katolik Olmayanlar;                                                                                                                                                                   

 a-) Ortodokslar (Pavlaki,Thonddraki, Selikian ve Bogomiller …Vs)                                                                                          

 b-)Gregoryenler                                                                                                                                                                   

  c-) Yakubi – Süryaniler                                                                                                                                                   

d-)Melkitler                                                                                                                                                                            

e-)Mendeiller                                                                                                                                                                  

3-) Museviler ;                                                                                                                                                                                                       

a-)-Rabbaniler                                                                                                                                                                       

  b-)-Karaîler                                                                                                                                                                      

 c)Samirîler                                                                                                                                                

4 -) Sabiiler.                                                                                                                                                       

Roma’ya Bağlı patriklikler şunlardır:

1-Latin Patrikhanesi

2-Ermeni Patrikhanesi

3-Süryanî Patrikhanesi

4-Kildanî Patrikhanesi

5-Marunî Patrikhanesi

6-Melkit Patrikhanesi

7-Kıptî Patrikhanesi

Roma’ya bağlı olmayan patriklikler ise şunlardır;

1-Sırp Patrikhanesi.

2-Bulgar Patrikhanesi.

3-Rum Patrikhaneleri.

   a-)Kudüs Rum patrikhanesi.

   b-)İstanbul (Fener) Rum patrikhanesi.

4-Ermeni Patrikhaneleri.

   a-)Erivan (Eçmiyazin) Ermeni patrikhanesi.

   b-)Kudüs Ermeni patrikhanesi.

   c-)İstanbul (Kumkapı) Ermeni patrikhanesi.

5-Nasturî Patrikhanesi.

6-Süryanî Patrikhanesi.

7-Melkit Patrikhaneleri.

8-Kıptî Patrikhanesi.                                                                                                                                                       

 Osmanlı Devletinin hükmü altında olan halkları ırklarına göre değil dini inançlarına göre ayırarak kurmuş olduğu “millet ” sistemine göre idare etmiştir. Osmanlı Devleti yüz yıllarca değişik ırk, din ve mezhebi bir arada yaşatma ve yönetme becerisi gösterebilmiş ender imparatorluklardandır. İmparatorluk topraklarında yaşayan ve Osmanlı tebaası olan gayrimüslimler, mezhep olarak başka başka kiliselere, patriklere bağlı olabiliyorlardı.                                                                                                              

Osmanlı tebaası olmasına rağmen ama dini, mezhebi olarak başka bir ülkeye bağlı olabiliyorlardı.                                                                                                                            Her millet isterlerse İslam hukuku, istemezse kendi cemaat ve örfi hukuklarını uygulamaları konusunda serbest bırakmış, devlet olarak bütün tebaasının sorunlarını, anlaşmazlıklarını günün mevcut hukuk sistemine göre çözmüştür. Cemaatlerin iç hukukunda ise cemaatlerin istemesi halinde sadece taraflar arasında  “hakem” devlet olarak, haklı veya haksızın tespiti için “hakem “ olarak bulunmuşlardır. Gayrimüslimler genelde kendi aralarında kendi cemaat ve örfi hukukunu uygulamışlardır. Osmanlı Devletinin yetkililerine müracaat olması halinde olayların çözümü için müdahil olmuşlardır.                                                                                                                                                                              

Osmanlı Devleti çok hukuklu sistemi ile günümüzde modern dünyanın bile yapamadığı bir arada barış içinde yaşama iklimini başarılı ile uyguladıklarını söyleyebiliriz.                                                                                                                 

Daha evvelde yazdığımız gibi 1789 ‘da yapılan Fransız ihtilalıyla başlayan “ulus” devlet düşüncesi,  samana düşen alev gibi imparatorlukları etkilemiş, İmparatorlukların aldığı tedbirlere rağmen yıkılıp yok olmaktan kurtulamamışlardır.                                                                                                          İnsanoğlunun yönetme ve yönetilme hususunda geliştirdiği her yeni sistem beraberinde güzel uygulamalar getirip insanlığı ileriye taşımış olsa da, aslında her yeni sistem aynı zamanda yeni sorunları da beraberinde getirmiştir. İnsanoğlunun yaşam hikâyesinde hak, hukuk ve adaletin gücünden çok her zaman maalesef  “güç”ün getirdiği “adalet!” geçerli olmuş ve bu da çoğu zaman çok büyük acılara, ölümlere ve katliamlara sebep olmuştur.

Selam ve dua ile.

 



Bu yazı 1595 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI