Son bir aydır Ortadoğu’ya bakıyorum. Haberleri değil, olan bitenin arkasındaki fotoğrafı okumaya çalışıyorum. Şunu net söyleyeyim: Bu coğrafyada artık kimse sadece “güvenlik” için silahlanmıyor, kimse sadece “din” için sokaklara çıkmıyor, kimse sadece “barış” için ateşkes imzalamıyor.
Ortadoğu bugün yoksulluk, güç ve korku üçgeninde sıkışmış durumda.
İran’dan başlayalım. İran’da sokaklar karıştı deniyor. Hayır, sokaklar karışmadı. Hayat pahalılaştı, umut tükendi, sabır taştı. İnsanlar rejim için değil, artık karnı için sokağa çıktı. Ama her ekonomik isyan, bu coğrafyada çok hızlı şekilde siyasi hesaplaşmaya dönüşür. Devlet refleksi de değişmez: sertlik. Bu sertlik geçici bir sessizlik getirir ama kalıcı bir çözüm üretmez. İran bugün içeride kendi halkıyla, dışarıda ise dünyayla aynı anda bilek güreşi yapıyor.
Gazze’de ateşkes var deniyor. Var ama barış yok. Silahlar sustu diye sorun çözülmüş olmuyor. İsrail için mesele güvenlik, Filistin için mesele varlık. Bu iki kelime yan yana gelmediği sürece, ateşkes sadece bir sonraki çatışmanın molası olur. Gazze’de insanlar hala  enkazda yaşıyor, Batı Şeria’da gerilim artıyor. Bu bir savaş sonrası dönem değil, bu savaşın yeni formatı.
Yemen, Suriye, Lübnan… Hepsi aynı hikayenin farklı başlıkları. Devlet zayıfladıkça silahlı yapılar güçleniyor. Silahlı yapılar güçlendikçe devlet masaya oturmak zorunda kalıyor. Masaya oturdukça otorite daha da aşınıyor. Bu kısır döngü yıllardır kırılmıyor. Çünkü kırılması istenmiyor.
Bir de büyük oyuncular var. ABD, İran, İsrail, Körfez ülkeleri… Kimse masum değil, kimse de tamamen suçlu değil. Ama şu net: Ortadoğu’da kriz, artık bir sonuç değil, bir araçtır. Kriz üzerinden pazarlık yapılır, kriz üzerinden silah satılır, kriz üzerinden iktidar korunur.
Beni en çok rahatsız eden ne biliyor musunuz? Bu coğrafyada en çok bedel ödeyenler, masada hiç olmayanlar. Sıradan insanlar. Ekmek kuyruğundakiler, enkaz altından çıkmaya çalışanlar, göç yollarında kaybolanlar.
Ortadoğu’da bugün sorun şu değil: Kim haklı?
Asıl soru şu: Bu yangın kimin işine yarıyor?
Bu soru sorulmadığı sürece; İran’da protesto da bitmez, Gazze’de barış da gelmez, Yemen’de silah da susmaz.
Ve ne yazık ki, bu coğrafyada gerçek barış, hep bir sonraki takvime ertelenir.