Başarının inşası fırtınalı sularda yol almayı öğrenmekle başlar. Bir öğrencinin yetkinlikleri ve zekâsı ölçüsünde bir işi başarabilmesi sadece uzun süreli azim ve çaba ile çalışmasına bağlı değildir. Aynı zamanda başarısızlık karşısında göstermiş olduğu psikolojik dayanıklılık ve öz disiplin gücüne sahip olmasıyla da mümkündür. Bu durumda belirleyici olan zekâ değildir, yeniden ayağa kalkma becerisine sahip olabilmektir.

         Başarının sağlanabilmesine yardımcı olan içsel etkenlerin yanında çevre gibi dışsal etkenler de önemli bir yer teşkil etmektedir. İbn Haldun’un ‘’Coğrafya Kaderdir’’ cümlesinde anlatıldığı gibi kişinin yaşadığı coğrafi çevre, iklim, ailenin ekonomik durumu, kültürü, gelenekleri, teknolojiye erişimi, toplumun dini ve siyasi yapısı öğrencinin başarısını çeşitli düzeylerde etkilemektedir. Özellikle kırsalda yaşayan, gelir düzeyi düşük, erken yaşta çalışmak zorunda olan, nitelikli eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşamayan öğrenciler için başarılı olmak daha da zorlaşmaktadır. Bu durumda iken farkı yaratan öğrenciler ise baskı ve kaos altında güçlenmiş, kendini gerçekleştirebilmiş ve coğrafyanın olumsuz etkilerini kendi lehlerine doğru çevirebilmiş bireylerden oluşmaktadır. 

        Aynı zamanda yüksek entelektüel kapasiteye sahip, coğrafyanın tüm nimetlerinden faydalanabilen ve yüksek IQ’ya sahip bir öğrencinin başarıya doğrusal ve engelsiz bir yol ile ulaşabileceğine dair yüksek beklentisi, karşılaşabileceği ilk zorlukta başarısız olmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle öğrenci, beklentisini makul düzeyde tutup her başarısızlığı yeni bir öğrenme fırsatı, karakterinin güçlenmesi ve motivasyonunun artması olarak düşünmelidir. 

        Başarılı olabilmek için zekâyı kullanırken aynı zamanda dayanıklılığı yani psikolojik sağlamlığı da artırmak gerekmektedir. Bunun için her sapakta zihinsel stratejiler geliştirmek, her başarısızlığı yeni bir mücadele (challenge) alanı olarak görmek ve sosyal adaptasyonu sağlamak gerekmektedir. Bu doğrultuda hedeflere doğru ilerlerken hayatın gürültüsüne kulakları tıkamak, başkalarının deneyimlerinden ders çıkarmak da oldukça etkili stratejilerdir. 

Yasemin ENSARİ
Sosyolog-Gazeteci