Karakter bireyin ahlaki değerlerini, davranış biçimlerini, tutumlarını ve sosyal hayata uyumunu belirleyen, bireyi diğer bireylerden ayırt eden nitelikler toplamıdır. Bireylerin karakter inşasında öncelikle aile daha sonra akran, çevre, okul, toplum ve medya sorumlu olmaktadır. Aileyi oluşturan ebeveynler bir yapı projesinin inşasını üstlenen iyi eğitimli müteahhitler gibi işinin ehli olmak zorundadırlar. Aksi takdirde yeni doğan bir çocuk ebeveynlik meziyetlerine sahip olamamış, olmak istememiş ailelerin elinde, inşası her katta (her gelişim evresinde) eksik kalır, reşit olduktan sonra da toplumun yıkımında rol oynayan kayıp nesiller hâline gelebilmektedir.
Ailede başlayan karakter inşası; çocuğun ahlaki olarak doğruyu yanlışı ayırt edebilme, yaşının getirdiği sorumlulukları alabilme, özdenetim geliştirebilme, empati kurabilme ve toplumsal değerlere uyum sağlayabilme sürecidir. Bu süreç doğuştan gelen mizaç özellikleri ile çevresel faktörlerin etkileşimi sonucunda şekillenmektedir. Özellikle çocukluk döneminde edinilen değerler, alışkanlıklar ve davranış kalıpları bireyin tüm yaşamını etkilemektedir. Bu konuyu temel araştırma alanlarından biri olarak ele alan Gelişim Psikologlarından Sigmund Freud’a göre; kişilik id, ego ve süperegodan oluşur. Süperego çocuğun ebeveynlerinden ve toplumsal otoritelerden içselleştirdiği ahlaki kuralları temsil eder. Bu bağlamda çocukluk çağında aile karakter inşasında merkezi bir role sahiptir.
Toplumun en küçük kurumu olan ailenin, toplumun geleceği olan çocukların karakterini önemli ölçüde belirleyen bir yapı olması nedeniyle kuruluşu oldukça önem arz etmektedir. Kültürel, geleneksel ve dini öğretiler ile birlikte resmi bir tören ile kurulan evlilik birlikteliklerinde çoğunlukla eksik bırakılan, ‘’Ebeveynlik ’’, ‘’Çocuk Gelişimi’’ ve ‘’Medya Okuryazarlığı’’ eğitimleri olmaktadır. Bu eğitimlerin evlenecek olan tüm çiftlerin ilgili bakanlıklar ve belediyelerin ilgili müdürlükleri tarafından katılımları zorunlu tutularak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Böylece bu konularda eğitim almış tüm anne babalar deneyimli müteahhitler gibi çocuklarının bilişsel, fiziksel, davranışsal, psikososyal, karakter ve ahlak gelişimlerini sağlıklı ve sağlam bir şekilde inşa edebileceklerdir.
Karakterin temellerinin atıldığı ailenin veya ailesi olmayanlar için ilk bakım verenlerin çocuklara sağlayabileceği yaşam alanı; net, tutarlı ve yaşa uygun sınırların olduğu, kuralların gerekçeler ile birlikte açıklanarak uygulandığı, koşulsuz sevginin sunulduğu, güvenli ve temiz bir ortamın sağlandığı; sağlıklı ve yeterli gıdanın bulunduğu; tüm koşullara rağmen nitelikli eğitimin alındığı, ebeveynlerin arasında rekabetin değil işbirliğinin olduğu, bilinçli bir şekilde teknolojinin kullanıldığı,…bir ortama sahip olmalıdır.
Hülasa, karakter inşası dünyanın en zor müteahhitlik projesidir. Bu inşa işini başlatan müteahhit ebeveynler yapının sağlam oluşabilmesi için mutlaka eğitilmelidirler ya da kendilerini değişen dünyaya ayak uyduracak şekilde eğitmelidirler. Her çocuk işlenmemiş birer elmas tanesidir. Onu işleyip dünyanın en pahalı mücevheri hâline de getirebilirsiniz, yanlış işleyip milyonlarca insanın soykırımına neden olan taş kalpli bir insansı hâline de dönüştürebilirsiniz…

Yasemin ENSARİ
Sosyolog-Çocuk Gelişimi Uzmanı