Bugun...

YASEMİN ENSARİ

REFERANSIN GÖLGESİNDEN ÇIK, LİYAKATİNİN IŞIĞINDA PARLA

Tarih: 03-03-2026 00:02:00 Güncelleme: 03-03-2026 00:02:00

Bir işe liyakatin gerektirdiği niteliklere sahip olmadan/olamadan sadece bir referans aracılığıyla yerleştirilmek, başlangıçta yadsınamaz avantajlar sağlasa da bireyin kimlik erozyonuna maruz kalmasına neden olmaktadır. Bu erozyon sürecinde bireyin kimliği zamanla silikleşerek, referansın gölgesinde kaybolur. Dolayısıyla da çalışma hayatı boyunca referansının adıyla anılarak, onun ayak izlerini takip etmek zorunda kalır. Bu durumu önlemek amacıyla birey hem kendisi hem de toplumun üstün yararı için referansın gölgesinden çıkarak liyakat esaslı çalışmalı ve ışık olma cesaretini göstermelidir.

Çeşitli mevkilere hatta bir kuyruktaki ilk sıralara referansın maddi veya sosyal gücü ile gelmek liyakatin önemsenmediği az gelişmiş, gelişmekte olan ve bazı gelişmiş ülkelerde bir kültür hâline gelmiştir artık. Bu kültürde birey ister liyakat sahibi olsun isterse hiçbir vasfa sahip olmasın işe yerleşmesi için halk dili ile ‘’nüfuzlu bir dayısının’’ olması yeterli olmaktadır. İşe yerleşen liyakatli birey görev süresi boyunca referansının sağladığı zırh ile görevini yürütmeye çalışır. Bazı bireyler ise görevi için gereken niteliklere sahip olmamasına karşın, referansının açmış olduğu kapılardan iş arkadaşlarına omuz atarak, onları sözleri ve davranışları ile tahakküm altına almaya çalışarak geçer. Böylece birey çevresinde ‘’onun yakını’’ olarak anılır ve samimiyetsiz bir saygı ile ağırlanır. Oysaki referans ile işe başlayan birey referansının da itibarını gözeterek, ‘’kendisi’’ olarak işine devam etmelidir.

Referansının kanatları altında konforlu bir şekilde çalışan birey zamanla attığı her adımı, kararları ve gelecek planlarını kimi zaman referansına sormadan gerçekleştiremeyecek hâle gelebilmektedir. Öyle ki mevkisi gereği karşılaşabileceği olası durumlarda rüzgârı göğüslemesi gerekirken, referansından akıl alamadan hareket edemeyecek ve bir adım dahi ötesine giderse kendisini savunmasız hissedecektir. Referansın gölgesinden çıkmamak kimliğini kaybetmesine, zihninin tembelleşmesine ve kendi potansiyeline yabancı olmasına neden olabilmektedir. Bunlara razı olup kendi öğrenmesini ve gelişimini sağlayamayan birey bu durumda nitelikli iş üretemeyecek, ülke ekonomisine katkı sağlayamayacak ve en önemlisi de işe ihtiyacı olan liyakat sahibi insanların işe yerleşebilmelerini daha da zorlaştıracaktır.

Gölgeden çıkmanın en etkili yolu liyakat sahibi olmaktır. Liyakatli çalışan belirli bir görev için gereken bilgi, deneyim ve yeteneklere sahip, etik değerlere bağlıdır. İş bulma sürecinde sadece kendi liyakatine güvenir. Çok yönlü çalışabilir, hızla adapte olabilir, yenilik yaratabilir, disiplinler arası iş birliği sağlayabilir, yaratıcılığıyla katma değer üretebilir ve referans aracılığıyla işe yerleşmiş olsa bile referansını da onurlandırarak etik değerlere bağlı olarak çalışabilir.

Özetle, kendi liyakati ile işe başlayan, kendi referansını emeği ve karakteriyle inşa eden bireyin hiç kimsenin gölgesine ihtiyacı yoktur. Zira liyakatinizin ışığı sizi daha çok parlatacak ve sizin ‘’siz’’ olmanıza yetecektir.

Yasemin ENSARİ-Sosyolog-Gazeteci

Bu yazı 143 defa okunmuştur.