15 Mayıs Kürt Dil Bayramı öncesinde söz alan Güneş, Mardin’in “kilise çanı ile ezan sesinin birbirine karıştığı”, Kürtçe, Arapça, Süryanice ve Türkçenin iç içe geçtiği bir ortak yaşam hafızasına sahip olduğunu ifade etti. Bu çok dilliliğin “turistik bir dekor” olarak değil, halkların eşit ve ortak yaşam pratiği olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Devletin yüzyıllık tekçi politikalarının Mezopotamya’nın çok kültürlü dokusuyla çatıştığını belirten Güneş, toplumsal yaşamda var olan çoğulculuğun devlet kurumlarıyla karşılaşıldığında “yasakçı bir duvara” çarptığını söyledi. İlk Meclis konuşmasında yaptığı çok dilli selamlamaya yönelik tepkileri hatırlatan Güneş, Kürtçe atasözleriyle bu yaklaşımı eleştirdi.

Kayyım politikalarına da değinen Güneş, “Biz kentimizi de kendimizi de biz yöneteceğiz diyoruz, karşımıza kayyım rejimi çıkıyor” dedi. Yerel demokrasi talebinin bastırıldığını ifade eden Güneş, tekçi anlayışın yalnızca siyasal alanda değil, dil politikalarında da sürdürüldüğünü kaydetti.

Kürt çocukların hâlâ ana dilinde eğitim hakkından mahrum bırakıldığını söyleyen Güneş, cezaevlerinde Kürtçe mektupların engellendiğini, Kürtçeye yönelik baskıların sürdüğünü ifade etti. Ana dilde eğitimin bir “ütopya” gibi gösterildiğini belirten Güneş, “Ana dil birkaç derse sıkıştırılarak yaşayamaz” dedi.

15 Mayıs Kürt Dil Bayramı’nın tarihsel önemine dikkat çeken Güneş, Celadet Ali Bedirhan öncülüğünde çıkarılan Hawar dergisine işaret ederek, “Zimanê me nasnameya me ye” sözlerinin bugün milyonlar için bir direniş ve onur ifadesi olduğunu söyledi.

Konuşmasında Kürt yazar Mehmed Uzun ve Fransız düşünür Jacques Lacan’ın ana dil üzerine değerlendirmelerine de yer veren Güneş, ana dilin yalnızca bir iletişim aracı değil, hafıza, kimlik ve aidiyet olduğunu vurguladı.

Güneş, başta Kürtçe olmak üzere tüm dillerin yasal ve anayasal güvence altına alınması, ana dilde eğitimin önünün açılması çağrısında bulunarak, bunun bir “lütuf” değil halkların yüz yıllık mücadelesinin sonucu olduğunu ifade etti.

Konuşmasının sonunda yaşamını yitiren Sırrı Süreyya Önder’i anan Güneş, Önder’in daha önce Meclis’te Kürtçe selamlamaya yönelik tartışmalar sırasında söylediği “Diliniz Allah’ın ayetidir” sözlerini hatırlattı. Güneş, “Bu ülkeyi bu hicaptan, bu ayıptan kurtarmanın zamanı gelmiştir” dedi.