Mehmet Zeki Özer Özel

Diyarbakır’da diş sarf malzemelerinin teminine yönelik gerçekleştirilen bir ihale, özellikle bir kavitron ucunun fiyatı üzerinden tartışma yarattı.

Öncelikle ihale süreçlerinde oluşturulan komisyonlar kimler tarafından oluşturuldu. Teknik şartnamelerin hazırlanması, yaklaşık maliyetlerin oluşturulması ve ihale komisyonlarında Merkez ve ilçe Ağız ve Diş sağlığı Merkezleri idarecilerinin hiç birisi komisyonda yer almadığı iddia ediliyor.  Neden hiçbir hastane idarecisi komisyona alınmadı Bu Malzemeleri kullanan diş hastaneleri.? Kimler bu komisyonlara alındı?

Sağlık Bakanlığı Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2026/1407698 İKN’li, 139 kalem diş sarf malzemesi alımı 9 Eylül 2026 tarihinde yapıldı. İhale kayıtlarında sürecin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında olduğu, henüz sonuç ilanının yayımlanmadığı görülüyor.

İhalede dikkat çeken kalemlerden biri ise 48’inci sırada yer alan, FARO cihazıyla uyumlu olduğu belirtilen kavitron ucu oldu.

59 TL’den 3.725 TL’ye

İddiaya göre Diyarbakır Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi, Mayıs 2026’da aynı olduğu belirtilen kavitron ucundan adet başına 59 TL bedelle satın aldı.

Mevcut ihalede ise söz konusu ürün için yaklaşık maliyetin 4.125 TL, ihaleye verilen teklifin ise 3.725 TL/adet olduğu öne sürülüyor.

Eğer Mayıs ayında satın alınan ürün ile mevcut ihaledeki ürünün marka, model, teknik özellik ve diğer satın alma şartları bakımından gerçekten aynı olduğu doğrulanırsa, iki fiyat arasındaki fark dikkat çekici boyuta ulaşıyor.

3.300 adet üzerinden hesap

Hesaplama      Tutar

59 TL × 3.300 adet    194.700 TL

3.725 TL × 3.300 adet           12.292.500 TL

4.125 TL × 3.300 adet           13.612.500 TL

59 TL ile 3.725 TL arasındaki fark    12.097.800 TL

Buna göre 3.725 TL’lik teklif, 59 TL’lik önceki satın alma fiyatının yaklaşık 63 katına karşılık geliyor.

Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: İki alımın aynı ürüne ilişkin olduğunun; ürünün markası, modeli, teknik özellikleri, garanti koşulları, teslimat şartları, miktarı, satın alma yöntemi ve diğer ticari koşulları karşılaştırılarak resmi belgeler üzerinden doğrulanması gerekiyor.

Yaklaşık maliyet nasıl belirlendi?

Tartışmanın bir diğer başlığı ise 4.125 TL olarak belirtilen yaklaşık maliyetin nasıl oluşturulduğu.

Kamu ihale mevzuatına göre yaklaşık maliyetin belirlenmesi ihale sürecinin önemli aşamalarından biri. Bu nedenle kamuoyunun merak ettiği konular arasında, söz konusu kalemin yaklaşık maliyetinin hangi fiyat araştırmaları esas alınarak hazırlandığı, hangi piyasa verilerinin kullanıldığı ve yaklaşık maliyet çalışmasında görev alan komisyonun kimlerden oluştuğu da bulunuyor.

Bu noktada cevap bekleyen sorular şöyle sıralanıyor:

48’inci kalemin yaklaşık maliyeti hangi fiyat araştırmaları sonucunda 4.125 TL olarak belirlendi?

Yaklaşık maliyet çalışmasını hangi komisyon veya görevliler hazırladı?

Daha önce aynı olduğu belirtilen ürünün 59 TL’lik satın alma fiyatı neden yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmadı?

Mayıs ayındaki satın alma ile Eylül ayındaki ihale arasında ürünün teknik özelliklerinde veya satın alma koşullarında bir değişiklik oldu mu?

İhale öncesinde piyasa araştırması hangi firmalardan ve hangi fiyatlarla yapıldı?

“İhaleye tek firma mı teklif verdi?”

Kamuoyunun yanıtını beklediği bir diğer soru ise 48’inci kaleme kaç firmanın teklif verdiği.

Eğer söz konusu kaleme yalnızca bir firma teklif verdiyse, teklif sayısının ve yaklaşık maliyetin nasıl oluştuğunun ayrıca incelenmesi önem taşıyor.

Burada herhangi bir kişi veya firmayı hedef alan bir iddiada bulunmadan sorulması gereken temel soru şu:

Teklif tek firmadan geldiyse, yaklaşık maliyet ile teklif fiyatı arasındaki ilişki nasıl oluştu ve yaklaşık maliyet hazırlanırken hangi bağımsız piyasa verileri esas alındı?

“Yaklaşık maliyetin firmaya sızdırıldığı” yönünde ise şu aşamada somut bir kanıt ortaya konulmuş değil. Böyle bir iddianın gündeme getirilebilmesi için ihale dosyası, yaklaşık maliyet belgeleri, teklif bilgileri ve diğer resmi kayıtların incelenmesi gerekiyor.

İhale henüz kesinleşmiş değil

İhalenin 9 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilmiş olması, 3.725 TL'lik teklifin kesinleşmiş kamu alım bedeli olduğu anlamına gelmiyor.

İhale sürecinin tamamlanması, komisyon değerlendirmesinin sonuçlanması ve ilgili onay işlemlerinin yapılması gerekiyor. Dolayısıyla mevcut aşamada 3.725 TL, kesinleşmiş sözleşme bedeli değil, verilen teklif olarak değerlendirilmelidir.

Bu nedenle gözler şimdi ihale sürecinin bundan sonraki aşamalarında.

İl Sağlık Müdürü Emre Asiltürk’ün önündeki süreç

İhalenin onay makamı ve ihale sürecindeki yetki ve sorumlulukların hangi mevzuat hükümlerine göre kullanıldığı da kamuoyunun merak ettiği konular arasında.

Diyarbakır İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Emre Asiltürk açısından ise bundan sonraki süreçte, ihale komisyonunun değerlendirmeleri ve mevzuat çerçevesindeki karar mekanizmasının nasıl işleyeceği önem taşıyor.

Burada özellikle şu soruların yanıtlanması bekleniyor:

İhale onaylanacak mı?

48’inci kalemdeki fiyat farkı konusunda ayrıca inceleme yapılacak mı?

Yaklaşık maliyetin oluşumuna ilişkin herhangi bir idari değerlendirme veya inceleme başlatılacak mı?

Mayıs ayında 59 TL’ye alındığı belirtilen ürün ile mevcut ihaledeki ürünün aynı olup olmadığı teknik olarak karşılaştırılacak mı?

Bu soruların yanıtı, ihale sonucu kesinleşmeden önce kamuoyunun tartıştığı fiyat farkının nedeninin anlaşılması açısından önem taşıyor.

“Türkiye’de birkaç ayda 63 kat enflasyon mu oldu?”

Tartışmanın dikkat çeken noktalarından biri de fiyat farkının büyüklüğü.

Mayıs 2026’da 59 TL olduğu belirtilen bir ürünün Eylül 2026’daki teklif fiyatının 3.725 TL’ye çıkması, aradaki yaklaşık dört aylık dönem açısından ciddi bir fiyat değişimine işaret ediyor.

Ancak yalnızca bu iki rakama bakılarak farkın tamamının enflasyon, döviz kuru veya maliyet artışlarından kaynaklandığı sonucuna varılamaz.

Bunun için öncelikle ürünün gerçekten aynı ürün olup olmadığı, ithal veya yerli olup olmadığı, döviz bazlı maliyetinin bulunup bulunmadığı, miktar ve teslimat koşullarının değişip değişmediği ve iki satın alma arasındaki ticari şartların karşılaştırılması gerekiyor.

Dolayısıyla temel soru şu:

Mayıs ayında 59 TL’ye satın alınabildiği belirtilen bir ürünün birkaç ay içerisinde 3.725 TL seviyesine çıkmasına neden olan somut maliyet unsurları nelerdir?

“Aradaki fark kime gidecekti?”

İhale kesinleşmediği ve sözleşme bedeli oluşmadığı sürece “aradaki farkın bir kişinin veya firmanın cebine gideceği” şeklinde kesin bir ifade kullanmak mümkün değil.

Bununla birlikte kamu kaynağının söz konusu olduğu bir alımda, önceki satın alma fiyatı ile yeni teklif arasında bu kadar büyük bir fark bulunduğu iddiası varsa, fiyat farkının nedeninin şeffaf biçimde açıklanması kamuoyu açısından önem taşıyor.

Özellikle 3.300 adetlik miktar doğruysa, 59 TL ile 3.725 TL arasındaki hesaplanan farkın 12 milyon 97 bin 800 TL olması, konunun neden dikkat çektiğini ortaya koyuyor.

Diğer 138 kalemin fiyatları da mercek altında

Tartışmanın yalnızca 48’inci kalemle sınırlı kalıp kalmayacağı da merak konusu.

139 kalemden oluşan ihalenin diğer kalemlerinde de önceki kamu alımlarındaki fiyatlar ile mevcut ihaledeki yaklaşık maliyet ve tekliflerin karşılaştırılması halinde, benzer fiyat farklılıklarının bulunup bulunmadığı ortaya çıkabilir.

Bu nedenle ihale dosyasındaki 139 kalemin tamamının;

önceki kamu alım fiyatları,

yaklaşık maliyetleri,

verilen teklifler,

ürün marka ve modelleri,

teknik şartnameleri,

miktarları ve

teslimat koşulları

bakımından karşılaştırılması, tartışmanın sağlıklı biçimde yürütülmesine katkı sağlayabilir.

Bakanlıklardan ve yetkili kurumlardan açıklama bekleniyor

Ortaya atılan iddiaların ardından gözler Sağlık Bakanlığı ve ilgili kamu kurumlarına çevriliyor.

Kamuoyunun özellikle şu konularda açıklama beklediği görülüyor:

48’inci kalemin yaklaşık maliyeti hangi yöntemle belirlendi?

Mayıs ayındaki 59 TL’lik satın alma ile Eylül ayındaki 3.725 TL’lik teklif aynı ürüne mi ait?

İhaleye bu kalem için kaç firma teklif verdi?

Yaklaşık maliyet ile teklif arasındaki farkın gerekçesi nedir?

İhale komisyonunun değerlendirmesi nedir?

İhale onaylanacak mı, yoksa ilgili kalem veya ihale hakkında başka bir işlem yapılacak mı?

Bu soruların yanıtları, iddiaların gerçek boyutunun ortaya çıkması açısından belirleyici olacak.

Sonuç aşaması bekleniyor

Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü’nün 2026/1407698 İKN’li ihalesinde süreç henüz tamamlanmış değil. Bu nedenle 3.725 TL’lik fiyatın kesinleşmiş alım bedeli olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Ancak Mayıs ayında 59 TL olduğu belirtilen satın alma ile mevcut ihaledeki 3.725 TL’lik teklifin gerçekten aynı ürün ve aynı teknik şartlara ilişkin olduğunun resmi belgelerle doğrulanması halinde, ortaya çıkan yaklaşık 12,1 milyon TL’lik farkın gerekçesinin kamuoyuna açıklanması önem taşıyor.

Şimdi gözler, ihale dosyasındaki teknik ve mali belgelerde, ihale komisyonunun değerlendirmesinde ve Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü’nün vereceği yanıtta.