Taşkın ÇULCU
Elektronik sigara kullanımının dünya genelinde yaygınlaşması, çocuk ve ergenlerde nikotin bağımlılığına ilişkin endişeleri artırıyor. Yeşil Yıldız Bağımlılıklarla Mücadele Derneği Başkanı Yahya Öger, elektronik sigaranın “masum buhar” olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, özellikle gençlerin hedeflendiği pazarlama yöntemlerine karşı aileleri uyardı.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2025 verilerine göre, dünya genelinde 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanıyor. Bu kullanıcıların yaklaşık 14,7 milyonunu 13-15 yaş arasındaki çocuk ve ergenler oluşturuyor. Gençlerin elektronik sigara kullanma olasılığının yetişkinlere kıyasla ortalama 9 kat daha yüksek olduğu belirtiliyor.

“Renkli ambalaj nikotinin bağımlılık özelliğini ortadan kaldırmıyor”

Elektronik sigaraların renkli tasarımlar, meyve ve şekerleme aromaları ve kolay gizlenebilen modellerle gençler açısından cazip hale getirildiğine dikkat çeken Yahya Öger, ürünlerin teknolojik görünümünün oluşturduğu “zararsızlık” algısının gerçeği yansıtmadığını söyledi.

Öger, “Elektronik sigarayı ‘masum buhar’ diye sunmak, çocuklarımızın karşı karşıya olduğu gerçek tehlikeyi görünmez hale getiriyor. Çocuğun cebine giren bu cihaz, aslında nikotini ve bağımlılığı cebimize sokuyor. Renkli ambalaj, çilek aroması ya da teknolojik görünüm nikotinin bağımlılık yapıcı özelliğini ortadan kaldırmıyor” ifadelerini kullandı.

DSÖ'nün de nikotin ve tütün ürünlerindeki aromaların özellikle gençlerin ilgisini artırdığına dikkat çektiğini belirten dernek, aromaların elektronik sigaraların çocuklar açısından çekiciliğini artırabildiği konusunda uyarıda bulundu.

Akciğer sağlığına ilişkin riskler de gündemde

Elektronik sigara kullanımının yalnızca bağımlılık açısından değil, akciğer sağlığı bakımından da tartışıldığını belirten Yeşil Yıldız, 2025 yılında yayımlanan bir sistematik derlemede elektronik sigara kullanımıyla ilişkilendirilen 16 pnömotoraks, yani akciğer sönmesi, vakasının incelendiğine dikkat çekti.

Söz konusu vakalarda hastaların önemli bölümünün genç ve düşük kilolu erkeklerden oluştuğu, göğüs ağrısı ve ani nefes darlığının ise öne çıkan belirtiler arasında yer aldığı ifade edildi.

ABD'de 2019-2020 döneminde yaşanan EVALI salgını da elektronik sigara ve vaping ürünlerinin akciğer hasarıyla ilişkili olabileceğine yönelik önemli bir örnek olarak gösteriliyor. CDC verilerine göre salgın döneminde 2 bin 807 kişi hastaneye yatırılırken 68 kişi hayatını kaybetti.

“En güçlü tedavi, bağımlılığın başlamasını önlemek”

Bağımlılıkla mücadelenin yalnızca tedavi aşamasında yürütülmemesi gerektiğini vurgulayan Öger, önleyici çalışmaların önemine dikkat çekti.

Öger, “Bugün bir çocuğun elindeki cihazı sadece teknolojik bir ürün olarak görürsek, yarının bağımlılık tablosunu kaçırırız. Biz çocuklarımızı bağımlılıkla tanıştıktan sonra kurtarmak değil, hiç başlamadan korumak istiyoruz. Çünkü bağımlılıkla mücadelede en güçlü tedavi, bağımlılığın başlamasını önlemektir” dedi.

Ailelere “belirtileri küçümsemeyin” uyarısı

Dernek, ailelerin çocuklarının çanta ve odalarında elektronik sigara cihazı, likit şişesi veya şarj ekipmanlarıyla karşılaşmaları halinde durumu önemsemeleri gerektiğini belirtti.

Özellikle ani göğüs ağrısı, nefes darlığı veya solunum sıkıntısı gibi belirtilerin ortaya çıkması halinde gecikmeden tıbbi yardım alınması gerektiği vurgulandı.

Öger, elektronik sigaranın bir moda akımı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu çağrıda bulundu:

“Elektronik sigara bir moda akımı değildir. Çocuklarımızın geleceğini ilgilendiren bir halk sağlığı meselesidir. Bir çocuğun cebine bağımlılık cihazı girmesine izin vermeyelim. Çocuklarımızı aromayla, renkle ve teknoloji görüntüsüyle pazarlanan nikotin bağımlılığından koruyalım.”