Bugun...



DİYARBAKIR’IN FİKİR VE İLİM ÖNCÜLERİ: 17

EĞİL, ERGANİ VE ÇERMİK ÂLİMLERİ 1. Hasib Efendi (doğumu: 1278/1861) Mahlası Muhammed’dir. Babasının adı Ahmed Efendi’dir ve Eğillidir. 1278/1861 yılında Eğil’de doğdu. Mederese ilimleri olarak Sarf, Nahiv, Fıkıh ve Faraiz okuduysa da, vücudundaki arızadan dolayı diploma ve icazet alamadı. Kürtçe, Arapça ve Türkçe biliyordu ve bu dillerle okur ve yazardı.

facebook-paylas
Tarih: 01-05-2021 00:25

DİYARBAKIR’IN FİKİR VE İLİM ÖNCÜLERİ: 17

2. İsmail Hakkı Efendi (d. 1300/1882)

Babası, Eğilli Rençber Halil Ağa, annesinin adı Emine, büyükbabasının Abbas Ağa’dır. Hicri 1300/1882 yılında doğdu. İlk eğitimini Eğil Mekteb-i Rüşdiye’de aldı. Hicri 1313/1896 yılında bu okuldan mezun oldu. Daha sonra Diyarbakır Mesudiye ve Rağıbiye Medreselerinde okudu ve 1328/1910 yılında icazet aldı. Herhangi bir maaş almadan fahri müderrislik yaptı. Zazaca, Arapça, Farsça ve Türkçe biliyordu ve bu dillerle okur ve yazardı.  

3. Şeyh Abbas Aslan (1897-1965)

1897 yılında Ergani’nin Kotegan köyünde doğdu. Babasının adı Şeyh Halîm olup Kadirî tarikatına mensuptur. Ailesi “Mala Kotegan” olarak tanınıyor. Medrese ve tasavvuf eğitimini babasından alıp tamamlamıştır. Bie evlilik yapmış ve bu evlilikten şu dört çocuğu dünyaya gelmiştir: Bedran, Salim, Abdurrahim, Hanım.

Şeyh Bedran 1965 yılında Ergani’de vefat etmiş ve geride beş halife bırakmıştır ki bu halifeler şunlardır:

1)Şeyh Bedran (oğludur).

2)Şeyh Salim (oğludur).

3)Hacı Bahri (Şamûsê köyündendir).

4)Hacı Ahmed (Gisto köyündendir).

5)Hacı Sadullah (Vankê köyündendir).

4. Şeyh Bedran Aslan (1923-1992)

1923 yılında Ergani’nin Kotegan köyünde doğdu. Babası Şeyh Abbas Aslan’dır. Tarikat olarak Kadirî’dir. İki evlilik yapmış ve şu beş çocuğu olmuştur: Zekeriya, Muhammed, Abdülkadir, Ahmed, Bedriye.

Medrese eğitimini babasından alan Şeyh Bedran, tarikat hilafetini hem babasından hem de dedesinin halifesi Şeyh Ahmed’den almıştır. 1992 yılında Kotegan köyünde vefat edip burada defnedilmiştir. Geride 20 halife bırakmıştır ki bu halifeler şunlardır:

1)Molla Bedran Yıldız,

2)Hacı Mecîd,

3)Hacı Yıldız,

4)Hacı Şeyhmus,

5)Hacı Çiçek,

6)Hacı Ramazan Akar,

7)Sofî Ferhan,

8)İbrahîm Aslan,

9)Hacı Adem Şen,

10)Hacı Esad Sarî

11)Neytullah Sarî,

12)Huseynê Kerr,

13)Hacı Hasan,

14)Hacı Abbas,

15)Hacı Zekeriya Aras,

16)Ubat Aras,

17)Ömer Karabulut,

18)Hacı Osman,

19)Hacı Mehmûd Gulî,

20)Hacı Emin Yıldız.

5. Hacı Mustafa Efendi (d. 1281/1864)

Mahlası “Vasfî”dir. Babası Hacı İbrahim Ağa, annesinin adı Emine’dir. Hicri 1281/1864 yılında Çermik’te doğdu. Çermik’te İbtiai Mektebi’nde okumaya başladı. Hicri 1300/1882 yılında Diyarbakır Hüsrev Paşa Medresesi’ne kaydoldu ve bu medresede Sarf, Nahiv, İstiare, Beyan, Meanî, Vad’ ve Mantık ilimlerini okudu. Aynı yıl Kahire’ye giderek Ezher Üniversitesi’ne yakın Muhammed Ebû Zeheb Medresesi’nde fıkıh ve tefsir okudu ve Seyyid Ahmed Rufaî’den icazet aldı. Dersiam Müderrisi olarak 250 kuruş maaşla Ergani Müderrisi olarak görev yaptı.

6. Mustafa Efendi (d. 1302/1884)

Mahası “Nedîm”dir. Babasının adı Hacı Yusuf, annesinin adı Ayşe’dir. 1302/1884 yılında Çermik’te doğdu. Çermik Mekteb-i Rüştiyesi’nde eğitime başladı ve 1313/1896 yılında mezun oldu. 1325/1908 yılında 200 kuruş maaşla Diyarbakır Evkaf İdaresi’nde memur olarak göreve başladı. Memuriyet hayatı boyunca medrese tahsilini görmeye devam etti. Kürtçe ve Arapça okur ve yazardı. Farsçaya da âşina idi.

7. Şeyh Eşref Taşkın (1917-1965)

Babası Hafız Mahmut’tur. 1917 yılında Çermik ilçesinde doğmuştur. İstanbul’da Süleyman Hilmi Tunalı’dan Nakşibendi, Diyarbakır’da da Şeyh Zeynelabidîn’den Rufaî hilafetnamesini almıştır. Aynı zamanda meşhur bir âlimdi ve medreselerde yaptığı ilmî tartışmalar ile meşhur olmuştur. Yüksek bir seviyede Kürtçe, Arapça, Farsça ve Almanca biliyordu. Mürit edinmeyi kabul etmemiş ve zamanını daha çok ilim ile geçirmiştir. 1965 yılında 48 yaşında iken vefat etmiştir. Bir evlilik yapmış ve bu evlilikten 3 erkek, 4 kız olmak üzere geride toplam 7 çocuk dünyaya gelmiştir.   

8. Seyda Şeyh Muhammed Emîn Er (1914-2013)

Babası, Zülfügül lakabıyla anılan Zülfikar’dır. Annesinin adı Havva’dır.   1914 yılında Çermik’in Kuluyan (Kalaş)  Köyü’nde doğdu. Soyadı Kanunundan önce ailesi “Mêranî” olarak bilinirdi. “Er” soyadı Kürtçedeki “Mêr” kelimesinin Türkçe çevirisidir. 4-5 yaşlarındayken annesini kaybetti. Babası zengindi ve âlimleri severdi. Bundan dolayı çocuklarının âlim olmalarını arzuluyordu. Bu maksatla çocuklarına ders vermesi için maaşını kendisi ödeyerek özel bir hoca tuttu. Daha sonra hocayı evlendirdi ve bir bağ satın alarak ona hibe etti. Seyda’nın kendisi ve ağabeysi bu hocadan Elif-Ba okumaya başladılar. Ancak Elif-Ba’yı bitirmeden babası vefat edince yetim olarak üvey annesi ve ağabeysinin yanında büyüdü.

Seyda medrese eğitimi için önce Suriye’ye gitti. Bir süre Suriye’de okuduktan sonra Türkiye’ye döndü. Norşin Medresesi’nde Şeyh Maşuk’un yanında okudu ve 1950 yılında icazetname aldı. Şeyh Maşuk’tan başka ders aldığı hocalar şunlardır:

1)Molla Hasan Tahvîkî: Mardin’in Derik ilçesinde müftülük yapmış, özellikle sarf ilminde meşhur olmuştur.

2)Molla Resûl: Siirt’in Garzan Bölgesi’ndendir. Seyda nahiv ilmini bu âlimden ders almıştır.

3)Molla Abdussamed: Bu zat da Siirt’in Garzan Bölgesi’ndendir. Seyda bu âlimden sarf ve nahiv dersleri almıştır.

4)Molla Abdullah: Aslen Vanlı olup Diyarbakır’a taşınmıştır. Said Nursi Hazretleri’nin medrese arkadaşıdır. Seyda bu âlimden mantık, vad’, istiare, edebiyat, belagat ve fıkıh usulü ilimlerini okumuştur.

5)Molla Abdulhalim: Amûdê kazasındandır. Seyda bu hocasından fıkıh ve nahiv derslerini almıştır.

6)Şeyh Abdurrezzak: Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Helêla Köyü sakinlerindendir. Şeyh Ahmed Haznevî ona hilafetname vermiştir. Seyda ondan nahiv derslerini almıştır.

7)Hafız Haydar Efendi: Seyda bu zattan Kur’an dersleri almıştır.

8)Şeyh Zeynelabidîn: Siirt’in Fursaf Köyü’ndendir. Meşhur Şeyh-i Hazîn’in torunudur. Seyda bu hocasından tecvîd dersleri almıştır.

9)Şeyh Şerafeddîn Fursavî: Tillo’ya yakın Fursav Köyü’ndendir. Seyda ondan kelam dersleri almıştır.

10)Şeyh Ahmed Şorşibî: Şorşib Köyü’ndendir. Seyda bir süre bu âlimin yanında da okumuştur.

Seyda icazetname aldıktan sonra kendisi de müderrislik yapmış ve birçok talebe yetiştirip onlara icazet vermiştir. Tasavvuf hilafetnamesini Şeyh Seyda-yi Cizîrî’den almıştır.

Seyda 1951 yılında Isparta’da Said Nursî Hazretleri ile görüşmüştür. Hayatı boyunca hep müderrislik, imamlık ve vaizlik yapmıştır.  

2013 yılında vefat eden bu büyük âlim için Hacı Bayram Camii`nde Cuma namazı sonrası cenaze namazı kılındı ve namaza ailesinin yanı sıra o zamanki TBMM Başkanı Cemil Çiçek, Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz, Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez, Saadet Partisi eski başkanlarından Recai Kutan, Saadet Partisi Genel Başkanı Mustafa Kamalak, eski İçişleri Bakanı Abdulkadir Aksu ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Cenaze namazını kıldıran o zamanki Diyanet İşleri Başkanı Görmez; ilimle yücelmiş, hep ilimle yüceltmiş yüz yıllık bir ilim çınarının ebediyete gönderildiğini aktardı. İslam dünyasının büyük bir alimini kaybettiğini vurgulayan Görmez, "İslam alemi yüzlerce talebe yetiştirmiş, yüzlerce eser vermiş, çok saygıdeğer bir hocaefendisini kaybetmiştir. Ben de şahsen 11 yaşından itibaren kendisinden çok fazla şey öğrendiğim, ilminden, irfanından hayatım boyunca istifade ettiğim bir hocamı, bir baba dostunu, babamın hocasını kaybetmiş bulunuyoruz." dedi.  Kılınan namazın ardından cenazeye katılan devlet erkanı, Mehmet Emir Er Hoca`nın cenazesine omuz verdi. Tekbir ve salavat eşliğinde cenaze aracına taşınan bu âlim ve mürşit toprağa verilmek üzere memleketi Gaziantep`e götürüldü.

 




Bu haber 584 defa okunmuştur.


Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER Diyarbakır Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 6 5 0 1 15 2 16 +13
2 Fenerbahçe 5 3 0 2 7 4 11 +3
3 Galatasaray 6 3 2 1 8 5 10 +3
4 Fatih Karagümrük 6 2 2 2 9 7 8 +2
5 Kasımpaşa 6 2 2 2 4 3 8 +1
6 Antalyaspor 6 2 2 2 6 8 8 -2
7 Yeni Malatyaspor 6 2 2 2 6 9 8 -3
8 Göztepe 6 1 1 4 10 7 7 +3
9 BB Erzurumspor 5 2 2 1 7 6 7 +1
10 Sivasspor 4 2 1 1 5 4 7 +1
11 Başakşehir FK 6 2 3 1 7 7 7 0
12 Gaziantep FK 6 1 1 4 8 9 7 -1
13 Hatayspor 4 2 1 1 3 6 7 -3
14 Konyaspor 5 1 1 3 5 3 6 +2
15 Kayserispor 5 2 3 0 4 8 6 -4
16 Çaykur Rizespor 5 1 2 2 7 8 5 -1
17 Trabzonspor 5 1 2 2 5 7 5 -2
18 Denizlispor 5 1 2 2 3 7 5 -4
19 Beşiktaş 4 1 2 1 5 7 4 -2
20 Gençlerbirliği 5 1 3 1 3 6 4 -3
21 MKE Ankaragücü 4 0 3 1 4 8 1 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 7 5 0 2 16 7 17 +9
2 İstanbulspor 7 5 1 1 15 6 16 +9
3 Adana Demirspor 7 4 1 2 14 6 14 +8
4 Samsunspor 7 4 1 2 11 7 14 +4
5 Ankara Keçiörengücü 7 4 2 1 8 6 13 +2
6 Altınordu 7 4 2 1 11 10 13 +1
7 Giresunspor 6 3 1 2 11 10 11 +1
8 Altay 6 3 2 1 10 4 10 +6
9 Balıkesirspor 7 3 3 1 8 9 10 -1
10 Adanaspor 7 2 2 3 10 9 9 +1
11 Bursaspor 6 2 3 1 11 11 7 0
12 Akhisarspor 6 1 2 3 4 4 6 0
13 Bandırmaspor 7 1 4 2 6 11 5 -5
14 Menemenspor 6 1 3 2 6 11 5 -5
15 Ümraniyespor 7 1 4 2 8 15 5 -7
16 Ankaraspor 7 1 5 1 4 12 4 -8
17 Eskişehirspor 7 0 4 3 2 13 3 -11
18 Boluspor 6 0 4 2 4 8 2 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Turgutluspor 6 5 1 0 6 3 15 +3
2 Serik Belediyespor 6 4 0 2 11 2 14 +9
3 Eyüpspor 6 4 1 1 12 6 13 +6
4 Van Spor 6 3 1 2 4 3 11 +1
5 Kırklarelispor 6 2 0 4 7 1 10 +6
6 Karacabey Belediyespor 6 3 2 1 7 4 10 +3
7 Elazığspor 6 3 2 1 9 8 10 +1
8 Bayburt Özel İdare Spor 5 3 2 0 6 5 9 +1
9 Sakaryaspor 6 2 1 3 5 4 9 +1
10 Tarsus İdman Yurdu 6 2 1 3 10 10 9 0
11 Etimesgut Belediyespor 6 2 2 2 5 4 8 +1
12 Mamak FK 6 2 2 2 6 6 8 0
13 Kırşehir Belediyespor 6 2 2 2 5 5 8 0
14 Pendikspor 6 2 3 1 10 8 7 +2
15 Pazarspor 6 2 4 0 9 15 6 -6
16 Sivas Belediyespor 5 1 2 2 7 7 5 0
17 Bodrumspor 6 1 4 1 7 9 4 -2
18 1922 Konyaspor 6 1 4 1 3 5 4 -2
19 Kastamonuspor 6 0 4 2 6 14 2 -8
20 Kardemir Karabükspor 6 0 6 0 2 18 0 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 5 4 1 0 12 4 12 +8
2 Diyarbekirspor 5 4 1 0 7 2 12 +5
3 Fatsa Belediyespor 5 4 1 0 7 3 12 +4
4 Çankaya FK 5 4 1 0 8 5 12 +3
5 Arnavutköy Belediye 5 3 0 2 6 3 11 +3
6 Belediye Derincespor 5 2 1 2 7 5 8 +2
7 Ofspor 5 2 1 2 8 7 8 +1
8 Yeşilyurt Belediyespor 5 2 2 1 8 6 7 +2
9 Kızılcabölükspor 5 2 2 1 8 7 7 +1
10 Artvin Hopaspor 5 2 2 1 6 7 7 -1
11 Edirnespor 5 2 3 0 6 8 6 -2
12 Payasspor 5 1 3 1 3 6 4 -3
13 Nevşehir Belediyespor 5 1 4 0 4 8 3 -4
14 1877 Alemdağspor 5 0 3 2 2 8 2 -6
15 Kemerspor 2003 5 0 4 1 5 10 1 -5
16 Manisaspor 5 0 4 1 3 11 1 -8
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/10/2020 Fenerbahçe vs Trabzonspor
 26/10/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 26/10/2020 Sivasspor vs Çaykur Rizespor
 30/10/2020 Fatih Karagümrük vs BB Erzurumspor
 30/10/2020 Trabzonspor vs Kasımpaşa
 31/10/2020 Gençlerbirliği vs Gaziantep FK
 31/10/2020 Göztepe vs Alanyaspor
 31/10/2020 Galatasaray vs MKE Ankaragücü
 01/11/2020 Çaykur Rizespor vs Kayserispor
 01/11/2020 Konyaspor vs Başakşehir FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/10/2020 Akhisarspor vs Bursaspor
 26/10/2020 Boluspor vs Menemenspor
 30/10/2020 Balıkesirspor vs Adanaspor
 30/10/2020 Tuzlaspor vs Altay
 31/10/2020 Giresunspor vs Ümraniyespor
 31/10/2020 Bursaspor vs Boluspor
 31/10/2020 Menemenspor vs Ankaraspor
 31/10/2020 Altınordu vs Bandırmaspor
 01/11/2020 Ankara Keçiörengücü vs İstanbulspor
 01/11/2020 Eskişehirspor - Akhisarspor Eskişehirspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Akhisarspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Etimesgut Belediyespor vs Serik Belediyespor
 28/10/2020 Eyüpspor vs Pendikspor
 28/10/2020 Kastamonuspor vs Bayburt Özel İdare Spor
 28/10/2020 Kırklarelispor vs Kırşehir Belediyespor
 28/10/2020 Pazarspor vs Karacabey Belediyespor
 28/10/2020 Sakaryaspor vs Sivas Belediyespor
 28/10/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Mamak FK
 28/10/2020 Turgutluspor vs Kardemir Karabükspor
 28/10/2020 Van Spor vs Bodrumspor
 28/10/2020 1922 Konyaspor vs Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/10/2020 Payasspor vs 1928 Bucaspor
 29/10/2020 Arnavutköy Belediye vs Artvin Hopaspor
 29/10/2020 Belediye Derincespor vs Nevşehir Belediyespor
 29/10/2020 Edirnespor vs Fatsa Belediyespor
 29/10/2020 Kemerspor 2003 vs Çankaya FK
 29/10/2020 Manisaspor vs 1877 Alemdağspor
 29/10/2020 Ofspor vs Yeşilyurt Belediyespor
 29/10/2020 Diyarbekirspor vs Kızılcabölükspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HABER ARA
YUKARI YUKARI