Bugun...


Avukat Vedat Yüce

facebook-paylas
BİR KORUMA TEDBİRİ OLAN: YAKALAMA
Tarih: 08-12-2022 00:01:00 Güncelleme: 08-12-2022 00:01:00


Yakalama kamu güvenliğine, kamu düzenine veya kişinin vücut veya hayatına yönelik var olan bir tehlikenin giderilmesi için denetim altına alınması gereken veya suç işlediği yönünde hakkında kuvvetli delil bulunan kişinin gözaltına veya muhafaza altına alma işlemlerinden önce özgürlüğünün geçici olarak ve fiilen kısıtlanarak denetim altına alınmasını ifade etmektedir. CMK’nın 90. vd maddelerinde düzenlenen Yakalama hakkında ayrıca usul ve esasların belirlenmesi adına Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği “Yönetmelik” çıkartılmıştır.

YAKALAMA KARARI :

Yakalama kararı hakim tarafından veya Cumhuriyet savcısı tarafından veya bazı hallerde doğrudan karar olmadan kolluk tarafından gerçekleştirilebilir. Öncelikle, CMK 98. Madde kapsamında soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir. Bununla birlikte kovuşturma evresinde ise kaçak sanık hakkında yakalama emri re’sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir.

Tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde, itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir. Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler.

KOLLUĞUN YAKALAMA YETKİSİ

Yakalama her ne kadar kişinin özgürlüğüne müdahale içerse de bazı durumlar için hakim veya Cumhuriyet savcısı kararı/emri olmadan da doğrudan kolluk veya herkes tarafından gerçekleştirilebilmektedir.  Kanundaki düzenleme kapsamında aşağıdaki hallerde sadece kolluk tarafından değil herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilmektedir;

1) Kişiye suçu işlerken rastlanması.

2) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması. (CMK, m.90/1)

Bu kapsamda bir kişiye suç işlerken rastlanması hallinde veya suçüstü yapılan bir kişinin kaçma olasılığının bulunması halinde herkes geçici olarak şüpheliyi yakalama yetkisine sahiptir. CMK 90/2. Maddesinde ise kolluk görevlilerinin yakalama yetkisi düzenlenmiştir. Buna göre “kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler”. Yönetmelik kapsamında Kolluk görevlilerinin yakalama yetkisi daha detaya indirgenmiştir. Bu çerçevede kolluk görevlileri;

1-) Gecikmesinde sakınca bulunan ve Cumhuriyet savcısına veya derhâl âmirlerine müracaat imkânı olmayan hâllerde; hakkında yakalama emri düzenlenmesi veya tutuklama kararı verilmesi gereken kişileri ya da suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan şüphelileri,

2-) Kolluk kuvvetinin kanun ve usul dairesinde verdiği emre itaatsizlik edenleri ve aldığı tedbirlere uymayanları,

3-) Görev yaparken mukavemette bulunan veya görevinden alıkoymak maksadıyla kolluk kuvvetine zorla karşı koyan ve yakalanmadıkları taktirde hareketlerine devam etmeleri ihtimali bulunan kişileri,

4-) Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama emri, yakalama ve tutuklama kararı bulunanları veya kanunla istenilen bir mükellefiyeti yerine getirmedikleri için yakalanması gerekenleri,

5-) Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri alan, satan, bulunduran veya kullananları,

6-)  Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları,

7-) Halkın huzur ve sükûnunu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenlerle, başkalarına saldırıya yeltenenleri ve kavga edenleri,

8-) Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla belirtilen esaslara uygun olarak, alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu ve uyarıcı madde veya alkol tutkunu, serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

9-) Haklarında mahkemece çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına veya benzeri resmî veya özel kurumlara yerleştirilmesine veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen çocukları,

10-) Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren veya hakkında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınan kişileri, yakalayabilir. (Yönetmelik, m.5)

Yukarıdaki haller kapsamında kolluk görevlileri kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek, emri doğrultusunda işlem yapılır. Burada dikkat edilmesi gereken husus Kolluğun “gecikmesinde sakınca bulunan ve Cumhuriyet savcısına veya derhâl âmirlerine müracaat imkânı olmayan hâllerde; hakkında yakalama emri düzenlenmesi veya tutuklama kararı verilmesi gereken kişileri” yakalayabilme yetkisidir. Madde incelendiğinde Kolluk kuvvetlerinin işbu madde kapsamında yakalama yetkisine haiz olabilmeleri için Kanun’un tutuklama nedenleri başlıklı 100. Maddesi uyarınca Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması hali somut olayda mevcut olmalıdır.  Somut bir delil olmaksızın kolluk kuvvetinin yakalama kararı olmaksızın yakalama işlemini gerçekleştirmesi hukuka aykırı olacaktır. Şikayete bağlı suçlarda ise şikayet işlemi gerçekleşmeden yakalama yapılamamaktadır ancak çocuklara, beden veya akıl hastalığı, malullük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karşı işlenen suçüstü hallerinde, kişinin yakalanması şikayete bağlı değildir.

Av. Vedat YÜCE



Bu yazı 2368 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI