Nimet artar şükür ile gönül huzur bulur.
Nankör kalpler karanlıkta, umutları savrulur.
Şükür eden Rabbinin rahmet kapısını çalar.
Şükürsüz ömür geçerse, elde kalan ne kalır?

İnsan, hayatı boyunca sayısız nimet içinde yaşar. Gözünü açtığında nefes alır, su içer, yürür, konuşur, sever, sevilir. Fakat ne gariptir ki çoğu zaman sahip olduklarını değil, eksik gördüklerini sayar. Oysa insanı zengin eden malın çokluğu değil; nimetin sahibini tanıyan bir kalbe sahip olmasıdır. Şükür, sadece "Elhamdülillah" demek değildir. Şükür; nimeti vereni tanımak, nimetin kıymetini bilmek ve onu Allah'ın razı olacağı yerde kullanmaktır. İşte bu yüzden şükür, kulluğun özü ve müminin en güzel ahlakıdır.

Kur'an ve Sünnette Şükür

Kur'an-ı Kerim'de Allah Teâlâ defalarca kullarını şükretmeye çağırır. Çünkü şükür, imanın meyvesidir.

"Eğer şükrederseniz size nimetimi artırırım. Eğer nankörlük ederseniz bilin ki azabım çok şiddetlidir." (İbrahim, 14/7)

Bu ayet, şükrün sadece manevi değil, dünyevi bereketlere de vesile olduğunu açıkça göstermektedir.

Başka bir ayette Rabbimiz şöyle buyurur:

"Artık beni anın ki ben de sizi anayım. Bana şükredin, nankörlük etmeyin." (Bakara, 2/152)

Resûlullah (SAV) ise geceleri ayakları şişinceye kadar namaz kılardı. Kendisine, "Allah senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışladığı halde niçin bu kadar ibadet ediyorsun?" denildiğinde şu unutulmaz cevabı verdi:

"Şükreden bir kul olmayayım mı?" (Buhârî, Müslim)

İşte Peygamberimizin şükür anlayışı buydu. Nimete karşı ibadetle, teslimiyetle ve kullukla teşekkür etmek...

Şükrün Önemi ve Faydaları

Şükür, nimeti koruyan en sağlam kalkandır. Şükreden insan huzur bulur, kalbi genişler, sabrı artar, Allah'ın sevgisini kazanır. Şükür eden kişi başkalarının elindekine haset etmez; elindekinin kıymetini bilir.

Şükür; aileye bereket, topluma güven, ticarete doğruluk, ibadete ihlas kazandırır. Şükürsüzlük ise insanı sürekli şikâyet eden, mutsuz, doyumsuz ve huzursuz biri hâline getirir.

Bugün birçok insanın maddi imkânları geçmiş nesillerden kat kat fazla olmasına rağmen huzuru bulamamasının önemli sebeplerinden biri de şükür eksikliğidir.

Şükrün Çeşitleri

Âlimler şükrü üç başlık altında değerlendirmişlerdir:

Kalple şükür: Nimeti Allah'tan bilmek, onu O'nun ikramı olarak görmek.

Dille şükür: "Elhamdülillah" diyerek Rabbimizi övmek, nimetleri anlatırken Allah'ı anmak.

Azalarla şükür: Gözü harama çevirmemek, dili yalandan korumak, malı infakta kullanmak, ilmi insanlara fayda için öğretmek... Çünkü her organın kendine göre bir şükrü vardır.

Gerçek şükür, bu üçünün birlikte yaşanmasıdır.

Şükrü Artırmanın Yolları

Şükrü artırmak isteyen kişi önce nimetlerini saymalıdır. Sağlık, iman, aile, Kur'an, dostluk, vakit... Saymaya kalksa bitiremez.

Peygamber Efendimiz (SAV) şöyle buyurmuştur:

"Sizden aşağıda olanlara bakın, yukarıda olanlara bakmayın. Bu, Allah'ın üzerinizdeki nimetini küçümsememeniz için daha uygundur." (Müslim)

Her gün birkaç dakika tefekkür etmek, nimetin sahibini hatırlamak, israfı terk etmek, sadaka vermek ve "Elhamdülillah"ı dilinden düşürmemek şükrü canlı tutar.

Şükürsüz İnsanların Hâli

Kur'an-ı Kerim'de birçok kavmin helak sebeplerinden biri nankörlüktür. Nimeti kendinden bilenler, Rabbini unutanlar sonunda hem dünyada hem ahirette hüsrana uğramışlardır.

Şükürsüz insan, ne kadar nimete sahip olursa olsun eksiklik hisseder. Sürekli yakınır, çevresine de huzursuzluk yayar. Oysa şükür eden fakir bile gönül zengini olabilir.

Sahabenin ve Âlimlerin Şükür Anlayışı

Ebû Bekir es-Sıddîk, (RA) eline geçen her nimeti Allah yolunda harcayarak şükretti.

Ömer bin Hattâb, (RA) "Allah'ım! Beni az nimetle şükredenlerden eyle." diye dua ederdi.

Hasan el-Basrî şöyle der: "Şükür, nimeti itaatte kullanmaktır."

İbn Kayyim el-Cevziyye ise şu tespiti yapar: "Şükür, nimeti vereni tanımak, O'nu sevmek ve nimeti O'nun rızası doğrultusunda kullanmaktır."

Yakın dönem âlimlerinden Bediüzzaman Said Nursî de şükrü "nimetin fiyatı" olarak tarif eder. Ona göre şükür edilmeyen nimet, gerçek anlamda değerlendirilmemiştir.

İbretli Bir Anekdot

Rivayet edilir ki bir bilgeye, "Dünyanın en zengin insanı kimdir?" diye sorarlar.

Bilge tebessüm ederek cevap verir: "Elindekine hamd eden kişidir. Çünkü şükreden insan, sahip olduğu nimetlerin farkındadır. Nankör ise dünyanın tamamı verilse yine eksik arar."

Ne kadar düşündürücü değil mi? Gerçek zenginlik banka hesaplarında değil, şükreden kalplerdedir.

Sonuç ve dua

Şükür; sadece bir söz değil, bir hayat tarzıdır. İnsanı Allah'a yaklaştıran, nimeti bereketlendiren, kalbi huzurla dolduran en büyük ibadetlerden biridir. Şükreden kul, darlıkta sabreden, bollukta taşkınlık yapmayan kişidir.

Unutmayalım ki nimetlerin devamı şükürle, kaybı ise nankörlükle olur.

Allah'ım!

Bize verdiğin iman, sağlık, aile, Kur'an ve bütün nimetlerin kıymetini bilen kullarından eyle.

Kalplerimizi şükürle dirilt, dillerimizi hamd ile süsle, azalarımızı Senin rızana uygun işlerde kullanmayı nasip eyle.

Bizi nankörlerden değil, her hâlinde Sana hamd eden salih kullarından eyle. Âmin.

Ahmet YOLDAŞ

Deliller

• İbrahim Suresi 7. ayet.
• Bakara Suresi 152. ayet.
• Sahih-i Buhari, Teheccüd bölümü: "Şükreden bir kul olmayayım mı?"
• Sahih-i Müslim, Zühd bölümü: "Aşağıda olanlara bakın..."
• Hasan el-Basrî'nin şükürle ilgili sözleri.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
• Bediüzzaman Said Nursî, Sözler.