KARA KÖPRÜ – ROMA KÖPRÜSÜ

Köprü Diyarbakır’ın kuzeybatısında yaklaşık 15 km. mesafededir. Köylüler eskiden bu köprüde birkaç kitabe olduğunu söylediler. Kimler tarafından ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Son yıllarda Roma köprüsü diyenler de var. Köprü Devegeçidi suyu üzerinde kurulmuş 6 gözlüdür. Köprünün üst kısmı ve güney tarafı yaklaşık beş yüz metre kesme taşlarla döşenmiştir. Harap olan bu köprü 2006 yılında onarıldı. Köprünün selyaranları aslına uygun onarılmamıştır… Eski köprülerde sel baskınlarına karşı köprü ayaklarının önüne SeIkıran (Selyaran) yapılmıştır. Sel kalktığı zaman su önce  sel kıranlara çarpar bölünür kemerlerin altından geçer. Köprüye fazla baskı yapmaz zarar vermez. Nilüfer çiçekleri açan nehir burada batıdan doğuya akar.

HABURMAN KÖPRÜSÜ

Çermik İlçesinin güneybatısında Sinek çayı üzerindedir. Artukoğlu Necmeddin Alp’in ölümünden 3 yıl sonra, kızı Zübeyde Hatun tarafından kardeşi II. İlgazi zamanında H.575-M.1179 yılında yaptırılmıştır. Köprüde yer yer düzgün kesilmiş beyaz, moloz taş ve büyük kemerinde tuğla kullanılmıştır. Ortada bir büyük, yanlarda birer küçük olmak üzere üç gözlüdür. Köprü görünüşüyle Malabadi köprüsüne benzemektedir. Beyaz taştan yapılan köprünün uzunluğu 106, eni 5.5, büyük kemerin kilit taşına kadar yüksekliği 12.00 metredir. Kitabe köprünün güney yüzündedir. Bu kitabe yayımlandıktan sonra kaybolmuştur. Beş satırlık kitabe, besleme ile başlıyordu ve Necmeddin Alpi bin Timurtaş’ın kızı Zübeyde Hatun tarafından 575-1179’da yaptırıldığını ifade etmekteydi.  Değişik uzunlukta beş satırdan oluşan ve Artuklu neshiyle yazılan kitabenin Türkçesi, Besmele. Bunun yapımını değerli emir Necmeddin Alpi ibn Timurtaş’ın kızı Zübeyde Hatun gönüllü olarak üstlenmiştir. Sene 575. Bu çay Fırat nehrine dökülür. Diyarbakır il sınırları içerisinde Fırat nehrine dökülen tek çaydır. Çay burada kuzeyden güneye akar. Köprünün korkulukları yoktur. Üstü düzgün taşla döşelidir. Büyük kemerin ayak bitimi hizasında karşılıklı dörder ağaç tahıl yuvası dikkati çeker.

KAYNAK : Ara Altun Anadolu’da Artuklu Devri Türk Mimarisinin Gelişmesi Kültür Bakanlığı Yayınları 264 İst.1978 .Sy 206 - M.F. Kırzıoğlu Çermik Kasabası Üzerine Notlar Kara Amid I. İst. 1956 s. 275-277 - Kara Amid Dergesi, s.1,sf 275-77 Ş.Beysanoğlu Anıtlatrı ve Kitabeleri ile Diyarbakır tarihi c.1 s.347