"Andolsun, her ümmete: 'Allah'a kulluk edin ve tâğuttan kaçının.' diye bir peygamber gönderdik." (Nahl, 16/36)

Kur'ân-ı Kerîm baştan sona incelendiğinde görülecektir ki onun en büyük konusu tevhiddir. Ahkâm ayetleri, kıssalar, ibadetler, ahlâkî öğütler ve hatta kâinata dair deliller bile insanı sonunda tek bir hakikate ulaştırır: Allah'ı hakkıyla tanımak ve yalnız O'na kulluk etmek.

Bu sebeple Kur'an'ın ilk muhatapları olan Mekke müşriklerinin en büyük problemi, Allah'ın varlığını tamamen inkâr etmeleri değildi. Kur'an, onların Allah'ın yaratıcı olduğunu birçok konuda kabul ettiklerini bildirir.

Eğer müşriklere "Gökleri ve yeri yaratan, güneşi ve ayı insanların yararına sunan kimdir?" diye sorarsan kesinlikle "Allah'tır"derler. Öyleyse nasıl gerçekten saptırdıyorlar? Ankebut 61

Allah, dilediği kulunun rızkını bol verir, dilediği kulunun rızkını da kısar. Hiç kuşkusuz Allah her şeyi bilir. Ankebut 62

Eğer müşriklere "Gökten yere su indirerek onun aracılığı ile ölmüş toprağı canlandıran kimdir?" diye sorarsan kesinlikle "Allah'dır" derler. De ki, "Hamd olsun Allah'a"Aslında onların çoğu düşünme yeteneğinden yoksun kimselerdir. Ankebut 63

Buna rağmen ibadette O'na ortak koşuyor, putları Allah'a yaklaştırıcı aracılar olarak görüyorlardı.

“İyi bil ki, halis din yalnız Allah'ındır. O'ndan başka dostlar edinerek, "Onlar bizi Allah'a yaklaştırsınlar diye kulluk ediyoruz " derler. Doğrusu Allah, ayrılığa düştükleri şeylerde hüküm verecektir. Allah, yalancı, inkârcı insanı doğru yola iletmez.” Zumer 3

Kur'an'ın en güçlü reddiyesi de bu anlayışa yönelmiştir.

Bütün Peygamberlerin Ortak Sözü

Hz. Nûh kavmine şöyle seslendi: "Ey kavmim! Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka ilâhınız yoktur." (A'râf, 7/59)

Hz Hud “Hud onlara "Ey kavmim! Allah'a kulluk ediniz, O'ndan başka bir ilâhınız yoktur. O'ndan korkmuyor musunuz?' dedi. " (A'râf, 7/65),

Hz. Sâlih “Salih onlara dedi ki, "Ey kavmim! Allah'a kulluk ediniz, O'ndan başka bir ilâhımız yoktur.” (A'râf, 7/73),

Hz. Şuayb “Şuayb onlara dedi ki; "Ey kavmim! Allah'a kulluk ediniz, O'ndan başka bir ilâhınız yoktur.” (A'râf, 7/85)  Bu tekrarlar bize gösteriyor ki Resullerin daveti kavimlere göre değişmemiş, özü aynı kalmıştır.

İmam Taberî, bu ayetleri tefsir ederken peygamberlerin ilk görevinin insanları Allah'ın birliğine çağırmak olduğunu vurgular.

İbn Kesîr de bütün resullerin ortak davetinin tevhid olduğunu ifade eder.

Hz. İbrahim: Tevhidin Sembolü

Kur'an, Hz. İbrahim'i "Hanîf" olarak tanımlar; yani batıldan yüz çevirip yalnız Allah'a yönelen kimse.

"İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan. Fakat o, Allah'ı birleyen hanîf bir Müslümandı." (Âl-i İmrân, 3/67)

Hz. İbrahim'in putları kırması, yalnızca taş heykelleri parçalaması değildir. Kur'an'ın anlattığı bu kıssa, insanın Allah'tan başka varlıklara mutlak kutsallık atfetmesini reddeden güçlü bir semboldür. Ardından Hz. İbrahim'in yıldız, ay ve güneş üzerinden yaptığı muhakeme (En'âm, 6/76-79), insanı aklını kullanarak Rabbini tanımaya davet eder.

Kur'an'da Kulluk Bilinci

Kur'an'da tevhid, sadece "Allah birdir." demekle sınırlı değildir; kulluk bilinciyle tamamlanır.

Fâtiha Sûresi'nin her rekâtta okunan şu ayeti bunun özüdür: "Yalnız Sana kulluk eder, yalnız Senden yardım dileriz." (Fâtiha, 1/5)

Müfessir Fahreddin er-Râzî, bu ayetin kul ile Rabbi arasındaki ilişkinin özeti olduğunu belirtir. İbadetin yalnız Allah'a tahsis edilmesi, tevhidin en açık göstergelerindendir.

Tevhid ve Adalet

Kur'an, Allah'a iman ile adalet arasında güçlü bir bağ kurar.

"Şüphesiz Allah adaleti, iyiliği ve akrabaya yardım etmeyi emreder..." (Nahl, 16/90)

Gerçek tevhid, insanı adaletsizliğe değil; doğruluğa, emanete, kul hakkına riayet etmeye ve merhamete yöneltir. Bu sebeple Kur'an'da iman ile salih amel çoğu zaman birlikte zikredilir. İman, davranışa dönüşmediğinde kemale ermez.

Tevhidin İnsana Kazandırdığı Kimlik

Kur'an'ın yetiştirmek istediği mümin; Rabbine güvenen, yalnız O'na yönelen, insanlara karşı adaletli davranan ve yeryüzünde iyiliği yaymaya çalışan bir kimsedir.

Tevhid, insanı kibirden kurtarır. Çünkü her nimetin Allah'tan olduğunu öğretir.

Tevhid, insanı korkulardan kurtarır. Çünkü mutlak kudretin yalnız Allah'a ait olduğunu bildirir.

Tevhid, insanı kullara kul olmaktan kurtarır. Çünkü gerçek kulluğun yalnız Allah'a yapılacağını hatırlatır.

Sonuç Ve Dua

Kur'ân'ın mesajı açıktır: Bütün peygamberlerin ortak daveti Allah'ın birliğine iman etmek, yalnız O'na kulluk etmek ve bu imanı güzel ahlak, adalet ve salih amellerle hayata yansıtmaktır.

Tevhid, sadece dilde söylenen bir söz değil; kalpte kök salan, aklı aydınlatan ve davranışları güzelleştiren ilahî bir hayat rehberidir.

Allah'ım!

Kalplerimizi tevhid nuru ile aydınlat. Bizleri Seni hakkıyla tanıyan, yalnız Sana kulluk eden, yalnız Sana güvenen ve yalnız Senin rızanı gözeten kullarından eyle.

Rabbimiz!

Bizlere Kur'ân-ı Kerîm'i gönüllerimizin baharı, göğüslerimizin şifası, hidayetimizin rehberi ve hayatımızın ölçüsü kıl.

Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) sünnetini sevmeyi, anlamayı ve yaşamayı bizlere nasip eyle.

Allah'ım!

Kalplerimizi şirkten, nifaktan, riyadan, kibirden, hasetten ve bütün kötü ahlâktan temizle. Bizlere ihlas, takvâ, doğruluk, merhamet, adalet ve güzel ahlâk lütfeyle.

Ahmet YOLDAŞ