Söz, Müminin Kimliğidir

Müslüman’ın konuşurken dikkat etmesi gereken en önemli hususlardan biri, verdiği sözü yerine getirmesidir. Çünkü söz vermek, sadece insanlar arasında yapılan bir vaat değildir. Verilen her söz, Allah'ın huzurunda üstlenilmiş bir sorumluluktur. Mümin, konuşmadan önce düşünür; söz verdikten sonra ise onu yerine getirmek için bütün imkânlarını seferber eder.

Yüce Allah şöyle buyurur: "Ey iman edenler! Yaptığınız akitleri ve verdiğiniz sözleri yerine getirin." (Mâide, 1)

Başka bir âyette ise şöyle buyurulur: "Verdiğiniz sözü yerine getirin. Çünkü verilen sözden mutlaka hesaba çekileceksiniz." (İsrâ, 34)

Demek ki verdiğimiz her söz, sadece insanların değil, Allah'ın da huzurunda verilmiş bir ahittir.

Müslüman’ın Sözü Senettir

Eskiler, "Söz namustur." derlerdi. Bir başka ifadeyle, "Söz senettir." Çünkü dürüst insanların yaşadığı toplumlarda güven, imzadan önce gelirdi.

Bugün ise yazılı sözleşmeler, noterler, kefiller ve senetler olmasına rağmen insanlar birbirlerine güvenmekte zorlanıyor. Bunun en önemli sebeplerinden biri, sözünde durmama hastalığının yaygınlaşmış olmasıdır.

Bir toplumda güven kaybolursa ticaret zarar görür, aileler sarsılır, dostluklar bozulur ve kardeşlik zayıflar.

Peygamberimizin Ölçüsü

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "Münafığın alâmeti üçtür: Konuştuğunda yalan söyler, söz verdiğinde sözünde durmaz, kendisine emanet edildiğinde hıyanet eder." (Buhârî, Müslim)

Bir başka hadis-i şerifte ise: "Müslüman, insanların elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir."

Bir Müslüman’ın sözüne güvenilmiyorsa, burada ciddi bir ahlâk problemi var demektir.

Hz. Ebû Bekir'in Hassasiyeti

Hz. Ebû Bekir (radıyallahu anh), verdiği en küçük sözü bile yerine getirmeyi ibadet kabul ederdi. Çünkü o biliyordu ki doğruluk, peygamberlerin ortak vasfıdır. Onun hayatı, doğruluk ve vefa üzerine kurulmuştu. Bu sebeple "Sıddîk" unvanını kazandı.

Hz. Ömer'in Ölçüsü

Hz. Ömer (radıyallahu anh) şöyle der: "Bir kimsenin çok namaz kılmasına ve çok oruç tutmasına bakmayın. Onun doğruluğuna, emanetine ve sözünde durmasına bakın."

Gerçek dindarlık, sadece ibadetlerle değil, güzel ahlâkla da ölçülür.

İmam Gazâlî'nin Tespiti

İmam Gazâlî, doğruluğu bütün faziletlerin temeli olarak görür. Ona göre doğruluk; dilde, niyette, amelde ve ahde vefada kendisini gösterir.

Kalbi doğru olanın dili de doğru olur; dili doğru olanın sözüne insanlar güvenir.

Bediüzzaman'ın Bakışı

Bediüzzaman Said Nursî, doğruluğun İslâm'ın en büyük esaslarından biri olduğunu ifade eder ve özetle şunu vurgular: Müminin en belirgin vasfı sıdk, yani doğruluktur. Güvenin kaynağı da doğruluktur.

Bir toplumda doğruluk arttıkça kardeşlik güçlenir; yalan ve vefasızlık arttıkça birlik zayıflar.

Hasan el-Bennâ'nın Hatırlatması

Hasan el-Bennâ, Müslüman’ın sözünün davranışlarıyla desteklenmesi gerektiğini vurgular. Ona göre insanları en çok etkileyen şey, güzel konuşmalar değil; konuşulanın yaşanmasıdır.

Sözünü yaşamayanın sözü tesir etmez.

Seyyid Kutub'un Mesajı

Seyyid Kutub, Kur'ân ahlâkını anlatırken mümin şahsiyetinin güven veren bir karakter üzerine kurulduğunu ifade eder. Mümin, verdiği sözde sadık kalır; çünkü Allah'ın gözetimi altında yaşadığını bilir.

Mehmet Âkif'in Haykırışı

İstiklâl Marşı şairi Mehmet Âkif Ersoy'un şu sözü, doğruluğun değerini ne güzel anlatır:

"Doğrudan ayrılanın sonu hüsrandır."

Her Söz Kayıt Altındadır

Rabbimiz buyuruyor: "İnsan hiçbir söz söylemez ki yanında onu kaydeden bir melek hazır bulunmasın." (Kâf, 18)

Bugün söylediğimiz her söz, yarın karşımıza çıkacaktır.

Kim bilir, belki de mahşer günü en çok pişman olacağımız şeylerden biri, tutmadığımız sözler olacaktır.

Günümüzün En Büyük İhtiyacı Güvendir

Bugün insanlar;

"Yarın ararım." diyor, aramıyor.

"Bir saate geliyorum." diyor, gelmiyor.

"Borcumu ödeyeceğim." diyor, aylarca geciktiriyor.

"Bu işi ben hallederim." diyor, ortadan kayboluyor.

Farkında olmadan güveni tüketiyoruz.

Oysa güven, yıllarca emekle kazanılır; bir kez sarsıldığında yeniden inşa edilmesi çok zordur.

Sözün Bittiği Yer

Bir gün Lokman Hekim'e: "Hayatta en pahalı şey nedir?" diye sormuşlar.

Şöyle cevap vermiş: "Kaybedilen güvendir. Çünkü para yeniden kazanılır, fakat güven kolay kolay geri gelmez."

İşte sözünde durmayan insan, önce güvenini, sonra itibarını, en sonunda da insanların sevgisini kaybeder.

Sözün Özeti

Bugün Müslümanların en büyük cihatlarından biri; güven veren insanlar olabilmektir.

Evinde güvenilen bir eş…

Çocuklarının güven duyduğu bir baba…

Sözünden şüphe edilmeyen bir tüccar…

Randevusuna vaktinde gelen bir dost…

Borç gününü unutmayan bir kardeş…

İşte bunlar, sessiz ama çok güçlü birer İslâm tebliğidir.

Çünkü bazen bir insanı Kur'an'dan önce, güzel ahlâk İslâm'a ısındırır.

Son Dua

Rabbimiz bizleri doğruluğu hayatının şiarı edinen kullarından eylesin.

Dilimizi yalandan, kalbimizi nifaktan, ahdimizi bozmaktan muhafaza buyursun.

Verdiği sözü yerine getiren, güven veren, dürüstlüğüyle örnek olan kullarından eylesin.

Mahşer günü, dili ve sözü sebebiyle mahcup olanlardan değil; doğruluğuyla Peygamber Efendimiz'in sancağı altında toplanan bahtiyar kullarından eylesin. Âmin.

Ahmet YOLDAŞ