Dünya henüz COVID-19’un bıraktığı ekonomik, psikolojik ve toplumsal yıkımı tam anlamıyla atlatamamışken, şimdi yeni bir virüs tartışması gündemde: Hantavirüs.

Son günlerde yapılan açıklamalar, sosyal medya paylaşımları ve televizyon tartışmaları; toplumda yeniden bir “küresel salgın” endişesi oluşturdu. Özellikle virüsün bazı varyantlarının bulaşıcılığı üzerine yapılan değerlendirmeler, kamuoyunda ciddi bir korku atmosferi meydana getirdi.

Ancak burada üzerinde durulması gereken asıl mesele yalnızca virüsün kendisi değildir.

Asıl mesele; modern dünyanın sağlık krizlerini nasıl yönettiği, toplum psikolojisinin nasıl şekillendiği ve küresel sağlık ekonomisinin nasıl büyüdüğüdür.

SALGINLAR ARTIK SADECE TIBBİ OLAYLAR DEĞİL

21. yüzyılda salgın hastalıklar yalnızca biyolojik krizler olarak değerlendirilmiyor. Aynı zamanda ekonomik, politik, sosyolojik ve medya merkezli küresel süreçlere dönüşüyor.

COVID-19 bunun en net örneğiydi.

Pandemi döneminde insanlar yalnızca virüsle mücadele etmedi; korkuyla, izolasyonla, bilgi kirliliğiyle ve güvensizlikle de mücadele etti.

Bu süreçte ilaç ve biyoteknoloji sektörünün dünya ekonomisindeki etkisi olağanüstü boyutlara ulaştı. Aşı üretimleri, antiviral ilaçlar, test kitleri ve sağlık ekipmanları milyarlarca dolarlık bir pazar oluşturdu.

Bu durum doğal olarak şu soruları gündeme taşıdı:

Küresel sağlık krizleri yalnızca halk sağlığı açısından mı yönetiliyor?

Yoksa sağlık endüstrisinin ekonomik büyümesi de bu sürecin önemli bir parçası mı?

Bu soruların sorulması bilim karşıtlığı değildir.

Tam aksine akademik düşüncenin temelidir.

Çünkü bilim; sorgulama, eleştirme ve veriyi yeniden değerlendirme üzerine kuruludur.

KORKU PSİKOLOJİSİ VE TOPLUMSAL YÖNETİM

Pandemi sonrası dünya toplumlarında yeni bir refleks oluştu:

Her yeni virüs haberi, potansiyel bir küresel felaket gibi algılanıyor.

Bu durumun temelinde yalnızca sağlık kaygısı yok; aynı zamanda kolektif travma bulunuyor.

COVID-19 sürecinde yaşanan kapanmalar, ekonomik krizler, sosyal izolasyon ve yoğun medya bombardımanı; toplumların psikolojik bağışıklığını zayıflattı.

Bugün artık insanlar yalnızca hastalıktan değil, belirsizlikten korkuyor.

Bu nedenle uzman açıklamalarının dili büyük önem taşıyor. Bilimsel riskler anlatılırken toplum psikolojisi de hesaba katılmalı. Çünkü sürekli korku üreten bir iletişim modeli, uzun vadede sağlık bilincini artırmaktan çok toplumsal kaygıyı büyütebilir.

BİLİM, ŞİRKETLER VE GÜVEN KRİZİ

Modern sağlık sisteminin en büyük problemlerinden biri “güven sorunu”dur.

Bir tarafta bilimsel araştırmalar…

Diğer tarafta milyar dolarlık ilaç şirketleri…

Bu ikisinin aynı zeminde bulunması, toplumda doğal olarak şüphe oluşturuyor.

Özellikle pandemi döneminde değişen açıklamalar, farklı ülkelerde uygulanan çelişkili politikalar ve ticari tartışmalar; sağlık sistemine duyulan güveni önemli ölçüde sarstı.

Bugün birçok insanın zihnindeki temel soru şudur:

“Toplum sağlığı mı korunuyor, yoksa sağlık sektörü mü büyütülüyor?”

Bu soruya verilecek en sağlıklı cevap; daha şeffaf bilimsel süreçler, bağımsız araştırmalar ve toplumla açık iletişimdir.

BİLİMSEL ŞÜPHE AYRIDIR, BİLGİ KİRLİLİĞİ AYRI

Bilimsel tartışmaların yapılması doğaldır.

Aşılar, yan etkiler, uzun dönem sonuçlar ve halk sağlığı politikaları akademik olarak elbette incelenebilir.

Ancak bilimsel eleştiri ile doğrulanmamış iddialar birbirine karıştırılmamalıdır.

Toplumların en büyük ihtiyacı; korkuya dayalı propaganda değil, güvenilir veri ve objektif bilimsel analizdir.

Çünkü bilgi kirliliği büyüdüğünde insanlar ya her şeye körü körüne inanıyor ya da her şeyi tamamen reddediyor.

Her iki uç yaklaşım da toplum sağlığı açısından ciddi risk taşıyor.

GELECEĞİN EN BÜYÜK KRİZİ: GÜVENSİZLİK

Belki de modern çağın en büyük salgını yalnızca virüsler değil…

Güvensizlik.

İnsanların bilime güvenmediği, kurumlara inanmadığı, her açıklamanın arkasında gizli hesap aradığı bir dünyada; sağlık krizlerini yönetmek giderek zorlaşıyor.

Bu yüzden toplumun ihtiyacı olan şey daha fazla korku değil; daha fazla şeffaflık, daha fazla bilimsel dürüstlük ve daha fazla toplumsal akıldır.

Çünkü görünmeyen bir virüs kadar, görünmeyen çıkar ilişkileri de toplumları derinden etkileyebilir

Selam ve Sevgilerimle...

Mehmet KARAKAŞ

mkarakas112@gmail.com