Bağımlılığın psikolojik sorunlar, genetik yatkınlık ve çevresel faktörler gibi nedenleri bulunmaktadır. Psikolojik nedenler arasında depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu veya DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) sayılabilir. Bu sorunları yaşayan bireyler hissettikleri duygusal boşluğu ve acıyı bastırabilmek amacıyla bağımlılık yapıcı maddelere yönelebilmektedir. Ayrıca stresle baş etme becerileri gelişmemiş bireyler de bir kaçış yolu olarak bağımlılığı seçebilmektedir. Bazı insanlar ise genetik olarak bağımlılığa daha yatkın bir beyin yapısıyla doğarlar. Bunun nedenleri ailede bağımlılık öyküsünün olması, dopamin reseptörlerinin azlığı ve çeşitli bağımlılıkla ilişkilendirilmiş genlerdir. Yaşanılan çevre de bağımlılığın gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. Örneğin; aile içerisinde yaşanan ihmal, akran baskısı, maddeye veya bağımlılık yapıcı eyleme kolay ulaşabiliyor olmak çevresel bağımlılık risklerini arttırmaktadır. 

 Bağımlılık tedavi edilebilen bir hastalıktır. Bu hastalığın tedavisinde öncelikle hem tıbbi yardım hem de psikolojik destek alınmalıdır. Bu konuda Sağlık Bakanlığı’nın ALO 191 Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı, 112 Acil Çağrı Merkezi, ALO 115 YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi) Hattı ücretsiz olarak aranabilmektedir. Daha sonra da bireysel olarak bağımlılığı tetikleyici unsurlardan uzak durmak, yaratmış olduğu alışkanlığın yerini spor, sanat gibi sağlıklı rutinlerle doldurmak, aile üyeleri ve güvenilir arkadaşlar ile sosyal bağları güçlendirmek; eğitim hedeflerine ulaşmak için çalışmak gerekir. En önemlisi de bağımsız olabilmek ve hayatın kontrolünü yeniden ele alabilmek için ‘’Hayır’’ deme iradesini gösterebilmektir. Zira her insan değerlidir, her hayatın da yedeği yoktur…

Yasemin ENSARİ

Sosyolog-Çocuk Gelişimi Uzmanı