Diyarbakır Özgür-Der tarafından 26 Ekim 2025 tarihinde Diyarbakır Öğretmenevi Konferans Salonu’nda düzenlenen “Ortak Gelecek: Türkiye’de Kürtler, Kardeşlik ve Toplumsal Barış” başlıklı sempozyumun sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı.

Akademisyenlerin, ilahiyatçıların, sivil toplum temsilcilerinin, siyasetçilerin ve yazarların katılımıyla gerçekleştirilen sempozyumda, Türkiye’nin en kadim sorunlarından biri olan Kürt meselesi, İslami kardeşlik, adalet ve merhamet ilkeleri çerçevesinde ele alındı.

“Ulus-devletin katı Kemalist yorumu barışın önündeki en büyük engel”

Bildirgede, Türkiye’de toplumsal barışın önündeki en önemli engelin, tekçi ve dışlayıcı milliyetçilik olduğu vurgulandı. Cumhuriyetin kuruluş sürecinde benimsenen “tek dil, tek kültür” anlayışının ülkenin çok kimlikli yapısıyla uyuşmadığı ifade edilerek, bu yaklaşımın Kürt kimliğini inkâr eden ve toplumsal güveni zedeleyen bir politik zemine dönüştüğü belirtildi.

“Diyalog ve istişare hayati önem taşıyor”

Sempozyum sonuç bildirgesinde, devlet, siyasi yapılar, sivil toplum ve kanaat önderlerinin sürekli diyalog halinde olması gerektiği ifade edildi. Barış sürecinin güvenlikçi değil, şeffaf istişare mekanizmalarıyla yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Metinde, hem devletin hem de PKK’nin silah bırakma ve çatışmayı bitirme yönündeki iradesinin, “tarihi bir fırsat” olduğu kaydedildi.

“Anadilde eğitim anayasal güvence altına alınmalı”

İslam’ın her ferdin kimliğini ve kültürünü koruma hakkını tanıdığı hatırlatılan bildirgede, Kürt kültürünün İslam medeniyetinin ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.
Bu kapsamda, Kürtçenin kamusal alanda kullanımının önündeki engellerin kaldırılması ve Anayasa’nın 42. maddesinin değiştirilerek anadilde eğitimin anayasal güvenceye alınması önerildi.

“Vatandaşlık tanımı etnik referanstan arındırılmalı”

Anayasa’nın 66. maddesindeki “Türk” tanımının, toplumsal çeşitliliği yansıtmadığı savunulan bildirgede, etnik köken belirtmeyen, kapsayıcı bir vatandaşlık tanımı yapılması gerektiği ifade edildi.

“Yerel yönetimler güçlendirilmeli”

Devlet yapısında merkeziyetçiliğin azaltılması ve yerel yönetimlerin yetkilendirilmesi gerektiği belirtilerek, bu adımların “adaletin ve hikmetin gereği” olduğu vurgulandı.

“Kardeşliğin çimentosu İslam’dır”

Türk ve Kürt halklarını birleştiren en güçlü unsurun İslam dini olduğu ifade edilerek, bölgedeki alimler, kanaat önderleri ve sivil toplum kuruluşlarına “ümmetin birliği ve kardeşliği için daha aktif rol alma” çağrısı yapıldı.

“Şeyh Said ve Said Nursi için özür dilenmeli”

Bildirgenin dikkat çeken bölümlerinden birinde, Şeyh Said ve Bediüzzaman Said Nursi’nin uğradığı zulmün sembolik olarak tanınması ve mezar yerlerinin açıklanması gerektiği vurgulandı.

“Kürtler güvenlik tehdidi olarak görülmemeli”

Türkiye’deki Kürtlerin, bölge ülkelerindeki akrabalarıyla olan bağları nedeniyle “potansiyel güvenlik tehdidi” olarak görülmemesi gerektiği kaydedilen bildirgede, Kürtlerle bölgesel işbirliğinin barış ve kalkınmaya hizmet edeceği ifade edildi.

“Siyaset düşmanlık değil, çözüm aracıdır”

Yasal sınırlar içinde faaliyet gösteren tüm siyasi partilerin meşru aktörler olarak görülmesi gerektiği belirtilerek, siyasetin düşmanlık değil, çözüm üretme zemini olması gerektiği vurgulandı.

“Medya birleştirici bir dil kullanmalı”

Sonuç bildirgesinde, medyaya da çağrıda bulunularak, ayrıştırıcı değil birleştirici, kışkırtıcı değil yatıştırıcı bir dilin benimsenmesi gerektiği ifade edildi.

“Barış tevhid, adalet ve kardeşlik temelli olmalı”

Açıklama, “Allah’ın ipine hep birlikte sımsıkı sarılın, parçalanmayın” (Âl-i İmrân, 103) ayetiyle son buldu.
Özgür-Der, Türkiye’de ve bölgede kalıcı barışın, ancak tevhid, adalet ve kardeşlik temelli bir yaklaşımla mümkün olacağını belirterek, tüm toplumsal kesimleri bu sürece destek vermeye çağırdı.