Hayatta birçok güzel değerin bir temeli vardır: dostluğun, kardeşliğin, huzurun ve muhabbetin… Ancak bütün bu güzelliklerin kökünde yatan en önemli değer saygıdır. Çünkü saygının olmadığı yerde sevgi kalıcı olamaz. Belki bir süre filiz verir, kısa süreli bir heyecan oluşturur; fakat zamanla kuruyup gider. Saygı, sevginin beslendiği topraktır; sevgi ise o toprağın yetiştirdiği en güzel meyvedir.

İnsan, başkalarının hakkına, hukukuna, inancına, düşüncesine ve şahsiyetine saygı gösterdiği ölçüde gerçek anlamda insanlığını ortaya koyar. Saygı görmek isteyen, önce saygı göstermeyi öğrenmelidir. Ancak saygıyla kulluk arasındaki ince çizgiyi de iyi ayırt etmek gerekir. Mevki, makam, şan veya menfaat uğruna kişiliğinden taviz vermek saygı değil, şahsiyet kaybıdır. İnsan, kimsenin önünde eğilmeden de saygılı olabilir. Çünkü gerçek saygı, insanın duruşunu bozmadan gösterdiği nezaket ve erdemdir.

Sevgi de ölçülü olmalıdır. Ölçüsüz sevgi zamanla laubaliliğe dönüşebilir. Saygının eksildiği yerde sevginin değeri azalır, samimiyet sıradanlaşır ve muhabbet yıpranır. Bu nedenle sevgi ile saygı birbirini tamamlayan iki kardeş gibidir; biri zayıfladığında diğeri de zarar görür.

Bu konuda askerlik yıllarımda yaşadığım bir hatıra hâlâ hafızamda canlılığını korur. Bir gün komutanımız ders sırasında:

“Samimiyet ile laubalilik arasındaki farkı kim açıklayacak?” diye sordu.

Henüz onbeş günlük askerdim. Seksen kişilik bölükte derin bir sessizlik oluştu. Etrafıma baktım, kimseden ses çıkmayınca elimi kaldırdım ve:

“Samimiyet, karşılıklı saygı ve sevgidir. Laubalilik ise bu yakınlığın ölçüsünü kaçırmaktır.” dedim.

Komutan cevabımı dinledikten sonra:

“Bu kadar yeter.” dedi.

Komutan, cevabımdan duyduğu memnuniyeti hatıra defterime yazdığı takdirkâr satırlarla o günü benim için unutulmaz bir hatıraya dönüştürdü. Aradan uzun yıllar geçmiş olmasına rağmen, o gün verdiğim cevabın özünü hiç unutmadım. Çünkü samimiyet insanları birbirine yakınlaştırırken, laubalilik ilişkilerdeki saygı dengesini bozarak gönülleri incitebilir.

Öyleyse saygıyı kaybetmeyelim ki sevgi yaşayabilsin. Sevgiyi eksiltmeyelim ki muhabbet daim olsun. İnsanlara değer verirken şahsiyetimizi koruyalım; samimiyet gösterirken saygı sınırlarını aşmayalım; konuşurken gönül kırmamaya özen gösterelim. Çünkü insan, geride bıraktığı güzel davranışlarla ve gönüllerde bıraktığı izlerle hatırlanır.

Öğretmenlik yaptığım yıllarda öğrencilerime verdiğim ilk dersin konusu da “saygı” olmuştu. Çünkü inanıyordum ki saygının olduğu yerde sevgi yeşerir, sevginin olduğu yerde huzur doğar, huzurun olduğu yerde ise insanlar birbirine güven duyar. Eğitim sadece bilgi vermek değil, aynı zamanda karakter inşa etmektir. Saygıyı öğrenen bir nesil, sevgiyi de, hoşgörüyü de, birlikte yaşama kültürünü de öğrenir.

Hayatımızın her köşesinde saygıyı, sevgiyi, samimiyeti ve güzel ahlâkı çoğaltabilmek dileğiyle...

Saygıyla, sevgiyle ve muhabbetle...

Hamdullah IŞIK / [email protected]