DEVEGEÇİDİ KÖPRÜSÜ

Diyarbakır’dan yaklaşık 20 km mesafede Ergani yolu üzerindedir. Yeni köprünün 300-400 metre güneyindedir. Devegeçidi dediğimiz vadide Dicle’nin bir kolu olan Devegeçidi suyu üzerinde 6 gözlü olarak inşa edilmiştir. Köprü 17.yy’da yapılmış Osmanlı eseridir. Esas ismi 4. Murad köprüsüdür. 4.Murad Bağdat seferine gittiği zaman yapılmıştır. Köprüde kitabe bulunmamaktadır. Nehir bu mevkiden sonra Kara köprüye kadar Bursa'daki Nilüfer nehri gibi Nilüfer çiçekleri açar. Köprü gözleri güneydoğudan kuzeybatıya doğru küçülmektedir. 1960 li yıllara kadar çok işlek olan bu köprünün yanında Karakol ve yakınında da su değirmeni vardı. Nehir burada güneyden kuzeye akar.

AMBAR ÇAYI KÖPRÜSÜ

Diyarbakır Silvan yolunun 20. km. sinde Ambar çayı üzerinde idi. Köprü 20 gözlü olarak yapılmıştır. Bu yörede 20 gözlü olarak yapılan tek eserdir. İbnü’l Ezrak, yirmi gözlü olan bu köprünün  Mervani hükümdarı Nasruddevle Ahmed bin Mervan tarafından H.431 M.1040 yılında yapıldığını yazar. Yirmi gözlü kitabeli bir köprünün varlığı kaynaklarda geçmektedir. Basri Konyar, 1936 da onarılan bu köprünün 9 ve 10. gözleri arasında yer yer silinmiş dört satırlık bir kitabe olduğunu söyler.

Ambar çayı üzerinde bulunan 20 gözlü köprünün kitabenin Türkçesi: Besmele. 1. Satır: Bu köprünün imarını ve yenilemesini…..gönüllü olarak üstlenmiştir. 2. Satır: Yüce Allah’ın rahmetine muhtaç, ibn…. olarak bilinen Ahmed oğlu Muhammed. 3 ve 4.satırlar: Emri üzerine iki çocuğu Ali ve Ahmet Allah hepsine rahmet eylesin. H.620 yılının Recep ayı, M.1223 yılının Temmuz ayında. Bina ustası, Halepli Mahmud oğlu Usta Cafer’in hizmetçisi Takak oğlu Osman. Bu kitabeye göre Artuklular döneminde H.620-M.1223 tarihinde Halepli Mahmud oğlu Cafer’in çıraklarından Takak oğlu Osman tarafından onarıldığını belirtmektedir. Diyarbakır İçkalede hapishane olarak kullanılan binanın üzerindeki kitabede de Ambar suyu üzerinde yirmi gözlü bir köprünün onarımından söz edilmektedir. Bu kitabenin siyah beyaz çekilmiş bir fotoğrafı Ara Altun’un Anadolu’da Artuklu Devri Türk Mimarisinin Gelişmesi 1978. 266. sayfada yer almaktadır. 1970’li yıllarda su azaldığı zaman köprü kalıntıları görünüyordu. Ne yazık ki günümüzde köprüden hiçbir iz kalmamıştır. Çay burada kuzeyden güneye akar.

KAYNAK : İbrül Ezrak, Şevket Beysanoğlu, Ara Altun Albert Gabriel, Basri Konyar, Mehmet Songür 2014