657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 154. maddesi, memur aylıklarının hesaplanmasında kullanılan aylık katsayısı ve taban aylık katsayılarının üçer veya altışar aylık dönemler itibarıyla belirlenebileceğini öngörmektedir. Bu madde doğrultusunda, memur ve memur emeklilerinin hayat pahalılığı karşısında mağdur olmamaları için aylık katsayılarının üçer aylık dönemler hâlinde, yani yılda dört kez enflasyona göre yeniden belirlenmesi daha uygun olacaktır.

4688 sayılı Kanun’un 28. maddesinde, toplu sözleşmenin kapsamı içerisinde “ek ödeme” açıkça sayılmıştır. Bu hüküm doğrultusunda, halk arasında “seyyanen zam” olarak bilinen ve 375 sayılı KHK’nin Ek 40. maddesinde “ilave ödeme” olarak adlandırılan artışın memur emeklilerine de verilmesi gerektiği kanaatindeyim.

Burada yanıltıcı olabilecek husus, “ek” ve “ilave” kelimelerinin Türkçede aynı veya yakın anlamlara gelmesine rağmen, 375 sayılı KHK’nin Ek 40. maddesinde “ilave ödeme” kavramının hukuki bir terim olarak kullanılmasıdır. Ancak bu durum, 4688 sayılı Kanun kapsamında toplu sözleşme yetkisinin söz konusu ödemeyi görüşme dışında bıraktığı anlamına gelmemelidir.

375 sayılı KHK’nin Ek 40. maddesi kapsamındaki “ilave ödeme”nin toplu sözleşme konusu yapılamayacağına ilişkin açık bir yasak bulunmadığı sürece, bu ödemenin memur emeklilerine de yansıtılmasını sağlayacak şekilde, ek ödeme veya taban aylık kapsamında toplu sözleşme görüşmelerinde değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Ayrıca, ilgili düzenlemede, “Bu ödeme, diğer aylık, ücret, zam, tazminat, ödenek, ikramiye ve diğer ödeme unsurlarının hesabında dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır. Ancak burada dikkat çekici olan husus, “ek ödeme/ilave ödeme (seyyanen zam) hesabında dikkate alınmaz” şeklinde açık bir hükmün bulunmamasıdır. Bu nedenle, toplu sözleşme görüşmelerinde söz konusu “ilave ödeme”nin memur emeklilerine de verilmesi konusu gündeme getirilebilir ve hukuken tartışılabilirdi.

Nitekim toplu sözleşme görüşmelerinde, söz konusu “ilave ödemenin memur emeklilerine de verilmesi” yönündeki tekliflerin görüşülüp görüşülmemesi hususu oylanmış ve Hakem Kurulu, 6’ya karşı 5 oyla bu tekliflerin görüşülmemesine karar vermiştir.

Burada şu soru akla gelmektedir: Eğer söz konusu “ek/ilave ödeme” toplu sözleşme kapsamında hiç değerlendirilemeyecek bir konu idiyse, bu teklifin görüşülüp görüşülmemesi neden oylanmıştır?

4688 sayılı Kanun’un 33. maddesinde, “Toplu sözleşme kapsamına girmeyen konular hakem kuruluna götürülemez.” hükmü yer almaktadır. Ancak dikkat edildiğinde, bu maddede “ilave ödeme emekliye verilemez” şeklinde bir hüküm bulunmadığı gibi, “ilave ödeme toplu sözleşme konusu olamaz” şeklinde açık bir yasaklama da bulunmamaktadır.

Yaptığım araştırmalar sonucunda edindiğim kanaate göre, hâlen görevde bulunan memurlara ödenmekte olan ilave/ek ödemenin, diğer bir ifadeyle seyyanen zammın, memur emeklilerine de yansıtılması hukuken tartışılabilir ve toplu sözleşme kapsamında değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Memur emeklilerinin ekonomik koşullar karşısında daha fazla mağdur edilmemesi ve çalışan memurlar ile emekliler arasındaki gelir farkının azaltılması için bu konunun yeniden gündeme getirilmesi gerektiğine inanıyorum.

Kalın sağlıcakla!