Mehmet Zeki Özer

Horlama, toplumda sık karşılaşılan ve çoğu zaman önemsenmeyen şikayetler arasında yer alıyor. Ancak düzenli ve yüksek sesli horlamanın bazı kişilerde üst solunum yolu problemleri veya uyku sırasında solunum bozukluklarıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Muhittin Dadaş, horlamanın tek başına bir hastalık olmadığını, farklı nedenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkabileceğini belirterek, sürekli hale gelen horlamanın yalnızca yorgunlukla açıklanmaması gerektiğini ifade ediyor.

Horlamanın birçok nedeni bulunuyor

Uyku sırasında üst solunum yolu kaslarının gevşemesiyle hava yolunun daralması, havanın çevredeki yumuşak dokularda titreşmesine ve horlama sesinin oluşmasına neden olabiliyor.

Burun içindeki yapısal sorunlar, burun tıkanıklığı, bademciklerin ve üst hava yolundaki dokuların yapısı, kilo artışı, uyku pozisyonu ve alkol kullanımı horlamaya katkıda bulunabilecek faktörler arasında sıralanıyor.

Op. Dr. Dadaş, horlamanın her kişide aynı mekanizmayla ortaya çıkmadığını belirterek, “Bazı kişilerde burun solunumunu etkileyen bir problem ön plandayken bazı kişilerde daralma daha farklı bir bölgede olabilir. Bu nedenle öncelikle hava yolunun hangi düzeyde etkilendiğinin değerlendirilmesi gerekir” diyor.

Burun tıkanıklığı da etkili olabilir

Burundan rahat nefes alınamaması, uyku sırasında ağızdan solunumu artırabiliyor. Burun septumundaki eğrilikler, burun etlerinin büyümesi, alerjik rinit ve burun polipleri gibi sorunlar da burun hava yolunun daralmasına yol açabiliyor.

Gün içerisinde burundan nefes almakta zorlanan, geceleri ağzı açık uyuyan veya sürekli burun tıkanıklığı yaşayan kişilerin bu şikayetleri horlamayla birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.

Ancak burun tıkanıklığının bulunmasının horlamanın yalnızca burundan kaynaklandığı anlamına gelmediğini belirten Dadaş, üst solunum yolunun bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Eşin gözlemi önemli bir ipucu olabilir

Horlama ile tıkayıcı uyku apnesi arasındaki ayrım da uzmanların dikkat çektiği konular arasında bulunuyor. Tıkayıcı uyku apnesinde, uyku sırasında üst hava yolunun tekrarlayan şekilde daralması veya kapanması sonucu solunumda duraklamalar meydana gelebiliyor.

Kişi bu duraklamaların çoğu zaman farkına varmayabiliyor. Bu nedenle aynı odada uyuyan kişinin gözlemleri, tanı sürecinde önemli bir ipucu oluşturabiliyor.

Yüksek sesli horlamanın ardından bir süre sessizlik olması ve kişinin daha sonra nefes nefese veya boğulur gibi yeniden solumaya başlaması, uyku apnesi açısından değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında gösteriliyor.

Op. Dr. Dadaş, “Bize bazen hasta değil, eşi ilk bilgiyi veriyor” diyerek, “Kişi gece boyunca horladığını veya nefesinde duraklama olduğunu fark etmeyebilir. Ancak eşi, ‘Bir süre nefes almıyorsun, sonra aniden derin bir nefes alıyorsun’ şeklinde bir gözlem aktarıyorsa bu bilgi hekim değerlendirmesinde önemlidir” ifadelerini kullanıyor.

Sabah yorgunluğu da göz ardı edilmemeli

Uyku apnesinin etkileri yalnızca gece yaşanan horlama ve solunum değişiklikleriyle sınırlı kalmayabiliyor. Uykunun sık sık bölünmesi, kişi yeterli süre uyusa dahi sabahları dinlenmemiş hissetmesine neden olabiliyor.

Sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu, gün içerisinde belirgin uyku hali, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü de uyku kalitesinin bozulduğuna işaret edebiliyor.

Özellikle araç kullanırken veya dikkat gerektiren işlerde ortaya çıkan aşırı uyku halinin güvenlik açısından ayrıca önem taşıdığı belirtiliyor.

Her horlayan kişide uyku apnesi bulunmuyor

Uzmanlar, horlama ile uyku apnesinin aynı durum olmadığına da dikkat çekiyor. Her horlayan kişide uyku apnesi görülmüyor. Ancak horlamanın çok yüksek sesli ve düzenli olması, uykuda nefes duraklamalarının gözlenmesi, boğulur gibi uyanma, sabah baş ağrısı veya belirgin gündüz uykululuğunun eşlik etmesi halinde uyku apnesi olasılığının değerlendirilmesi öneriliyor.

Kişinin şikayetleri ve muayene bulgularına göre gerekli görülmesi halinde uyku sırasında solunum, oksijen düzeyi ve diğer fizyolojik parametrelerin değerlendirildiği uyku testlerinden yararlanılabiliyor.

Tedavi nedene göre belirleniyor

Horlama tedavisinde herkese uygulanabilecek tek bir yöntem bulunmuyor. Tedavi yaklaşımı, horlamaya yol açan faktörlere ve uyku apnesinin bulunup bulunmadığına göre değişiyor.

Uyku pozisyonunun düzenlenmesi, kilo kontrolü, alkol ve sigara kullanımının değerlendirilmesi bazı kişilerde tedavi sürecinin bir parçası olabiliyor. Burun tıkanıklığına neden olan alerjik veya yapısal problemlerde ise KBB muayenesi ve altta yatan nedenin belirlenmesi önem taşıyor.

Uyku apnesi tespit edilen kişilerde hastalığın derecesine ve kişinin özelliklerine göre pozitif hava yolu basıncı (PAP/CPAP) tedavileri, ağız içi araçlar veya uygun hastalarda cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebiliyor.

Op. Dr. Muhittin Dadaş, horlamada tek bir neden ve tek bir çözüm bulunmadığını belirterek, burun ve üst solunum yolunun değerlendirilmesi, eşlik eden belirtilerin sorgulanması ve gerekli durumlarda uyku apnesi açısından ileri incelemelerin yapılmasının tedavi yaklaşımının belirlenmesinde önem taşıdığını ifade ediyor.