Ölçülerin birbirine karıştığı, hakikatin sesinin kısıldığı, unvanların insanın önüne geçtiği bir zamanın içinden geçiyoruz.

Ayaklar baş, başlar ayak olmuş.

Dün sıradan görülenler bugün makam sahibi; dün ilim ve irfanıyla tanınanlar ise sessizliğe mahkûm.

Daha da düşündürücüsü, bazı kutsal kavramların anlamından koparılıp birer şöhret ve itibar aracına dönüştürülmesi…

Seyyidlik bunlardan biridir.

Seyyidlik, insanın kendi kendisine takacağı bir unvan değildir.

Bir insanın “Ben seyyidim” demesi, elbette onun iddiasıdır. Fakat iddia başka, nesep başka şeydir.

Nesep, sözle değil; şecereyle, belgeyle, tarihî kayıtlarla ve güvenilir kaynaklarla araştırılır.

Hele söz konusu olan, Peygamber Efendimiz’in mübarek nesebine dayanan bir silsile ise, burada çok daha büyük bir hassasiyet gerekir.

Çünkü seyyidlik bir ayrıcalık değil, emanettir.

Bir insan gerçekten Ehl-i Beyt neslinden geliyorsa, bu onun başkalarından üstün olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, taşıdığı ismin ve mirasın sorumluluğunu daha ağır bir şekilde hissetmesi gerekir.

Hz. Peygamber’in soyundan gelmekle övünmek kolaydır.

Asıl mesele, Hz. Peygamber’in ahlâkına layık yaşamaktır.

Bugün bazen öyle iddialarla karşılaşıyoruz ki insan ister istemez soruyor:

“Bu nesebin belgesi nerede?”

“Şecere hangi kaynağa dayanıyor?”

“Bu isimler hangi tarihî kayıtlarda geçiyor?”

“Aradaki nesiller nasıl birbirine bağlanıyor?”

Bu sorular hakaret değildir.

Bu sorular, hakikati koruma sorularıdır.

Çünkü gerçek bir nesebin araştırılmasından kimse rahatsız olmamalıdır.

Tam tersine, hakikate dayanan bir nesep araştırıldıkça daha da güçlenir.

Tarihimizde Nakîbü’l-Eşrâf müessesesinin bulunması da boşuna değildir.

Ehl-i Beyt soyundan gelenlerin nesep meselelerinin ciddiyetle ele alınmış olması, bize geçmişte bu konunun ne kadar hassas görüldüğünü gösterir.

Demek ki “Ben seyyidim” demek, geçmişte de bugünkü kadar basit bir mesele olarak görülmemiştir.

Nesep araştırılmış, kayıt altına alınmış, şecereler korunmuştur..

Bugün bizim de yapmamız gereken, aynı hassasiyeti bilimsel ve tarihî yöntemlerle sürdürmektir.

Çünkü bir şecere, sadece isimlerden oluşan bir kâğıt değildir.

O şecerenin her halkasının bir tarihî karşılığı olmalıdır.

Fakat mesele yalnızca seyyidlik iddialarından ibaret değildir.

Bugün “evliya”, “gavs”, “sultan”, “şeyh” gibi manevî kavramların da zaman zaman ölçüsüz biçimde kullanıldığına şahit oluyoruz.

Her sarık takan âlim değildir.

Her tesbih çeken veli değildir.

Her kürsüye çıkan mürşit değildir.

Her kendisine “gavs” denilen, Sultan denilen şahıs da bu makamın hakikatini taşıyor demek değildir.

Makamı insan vermez; hakikat belirler.

Bir insan kendisine ne kadar büyük unvanlar yakıştırırsa yakıştırsın, onun gerçek değeri sözlerinden önce hâlinde ve ahlâkında aranmalıdır.

Çünkü gerçek maneviyat, insanı büyütürken başkasını küçültmez.

Gerçek ilim, sahibini kibirden uzaklaştırır.

Gerçek velilik, insanı merhamete yaklaştırır.

Gerçek seyyidlik ise insana şerefinden önce sorumluluğunu hatırlatır.

Bir başka tehlike de dinin istismarıdır.

Din, insanların zaaflarını kullanarak makam ve menfaat elde etmenin aracı değildir.

Kutsal değerler üzerinden insanları yönlendirmek, korkutmak, kandırmak veya kişisel çıkar sağlamak, dinin özüne zarar verir.

İnsanların inançlarıyla oynandığında yalnızca bir kişi değil, toplumun manevî güveni de yara alır.

Bu nedenle din adına konuşan herkesin sözünden önce ahlâkına ve davranışlarına bakmak gerekir.

Bir de şu var:

Soyunu inkâr edenler, veya soyuna olmayan bir şeref yükleyenler de vardır.

İkisi de farklı biçimlerde hakikatten uzaklaşabilir ve ikisi de büyük vebaldir hatta lanetlenmiştir.

Lakin, bir insan kendi ailesinin geçmişini bilmeyebilir. Savaşlar, göçler, arşiv kayıpları ve tarihî hadiseler sebebiyle birçok ailenin nesep kayıtlarında kopukluklar olabilir.

Bu nedenle soyunu bilmeyen herkesi suçlamak doğru değildir.

Fakat bilmediği hâlde bildiğini iddia etmek de doğru değildir.

Bilmemek ayıp değildir; bilmediğini biliyormuş gibi göstermek problemdir.

Araştırmak gerekir.

Belge aramak gerekir.

Şecereyi incelemek gerekir.

Arşivlere bakmak gerekir.

Büyüklerin anlattıklarını dikkate almakfakat onları tarihî belgeyle karıştırmamak gerekir.

Çünkü sözlü tarih değerlidir; ancak sözlü tarih ile kesin tarihî belge aynı şey değildir.

Bugün belki de en fazla ihtiyaç duyduğumuz şey, ölçüyü yeniden bulmaktır.

Seyyidlik varsa deliliyle ortaya konulmalı.

Şecere varsa kaynağı araştırılmalı.

İlim varsa eseriyle görülmeli.

Velilik varsa ahlâkıyla anlaşılmalı.

Şeyhlik varsa irşadıyla değerlendirilmeli.

Din varsa adalet ve merhametle yaşanmalı.

Unvanların peşinden değil, hakikatin peşinden gidilmeli.

Çünkü unvanlar insanı büyütmez.

İnsan, taşıdığı unvanı büyütür.

Bir gün bütün makamlar bitecek.

“Seyyidim” diyen de,

“Şeyhim” diyen de,

“Gavsım” diyen de,

“Sultanım” diyen de kendi hakikatiyle baş başa kalacak.

Ne sarık kurtaracak insanı,

ne makam,

ne şöhret,

ne kalabalıklar…

Geriye yalnızca hakikat kalacak.

İşte o gün kim gerçekten ne ise o ortaya çıkacak.

Bugün kendimize sormamız gereken soru şu olmalı:

Ben kimim?

Söylediğim şeyin delili var mı?

Taşıdığım unvanın sorumluluğunu taşıyor muyum?

Soyumla övünüyorsam, o soya layık bir ahlâkım var mı?

Din adına konuşuyorsam, dinin adaletini ve merhametini yaşayabiliyor muyum?

Çünkü insanın gerçek şerefi, sadece kimlerden geldiğiyle değil, kim olarak yaşadığıyla da ilgilidir.

Ve unutmayalım:

Seyyidlik bir taç değildir; emanettir.

Evliyalık bir unvan değildir; hâl ve ahlâktır.

İlim bir makam değildir; sorumluluktur.

Din ise istismar edilecek bir araç değil, Allah’ın kullarına gönderdiği büyük bir emanettir.

Hakikat ne kadar gecikirse geciksin, sonunda kendi yerini bulur.

Yeter ki biz hakikatin tarafında duralım.

Belgeyi belgeyle, şeceriyi şecereyle, tarihi tarihî kaynaklarla konuşalım.

Ve en önemlisi, başkasının unvanını sorgularken kendi hâlimizi de sorgulamayı unutmayalım.

Çünkü hakikatin terazisi şaşmaz.

İnsanlardan gizlenenler olabilir.

Ama hakikatten hiçbir şey gizlenmez….

Hamdullah IŞIK  / [email protected]