Mehmet Zeki ÖZER

Suriye’de son 15 yılda yaşanan savaşın Kürtler üzerindeki etkilerini tarihsel, siyasal ve toplumsal boyutlarıyla ele alan eser, Suriye Kürtlerinin kimlik, statü ve gelecek arayışına ışık tutmayı amaçlıyor.

Yazar Mahmut İrtem, kitabın yayımlanması dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, çalışmanın Kürtler arasında ortak aklın, birlik ve dayanışmanın güçlenmesine mütevazı bir katkı sunmasını temenni etti. İrtem, eserin Suriye Kürtlerinin yaşadığı sorunların daha doğru anlaşılmasına ve çözüm arayışlarına katkı sağlamasını diledi.

Suriye Kürtlerinin Yakın Tarihine Kapsamlı Bir Bakış

"Suriye Kürtleri" adlı eser, yalnızca son yıllarda yaşanan gelişmeleri değil, 1918’den günümüze kadar uzanan geniş bir tarihsel süreci ele alıyor. Kitapta, Baas rejimi döneminde vatandaşlık haklarından mahrum bırakılan, kimlik ve temel hak mücadeleleri veren Kürtlerin yaşadığı sorunlar ayrıntılı biçimde inceleniyor.

Eser, özellikle 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşının ardından Kürtlerin karşı karşıya kaldığı yeni siyasal ve toplumsal gerçeklikleri kapsamlı bir şekilde değerlendiriyor. Kitapta, PYD/SDG’nin kontrol ettiği bölgelerdeki yönetim modeli, ENKS ile yaşanan siyasal rekabet, bölgesel güçlerin etkisi ve Kürtlerin statü arayışları çok yönlü bir bakış açısıyla ele alınıyor.

“Kürt Meselesi Sadece PYD Perspektifiyle Açıklanamaz”

Mahmut İrtem, kitabında Suriye Kürtlerinin yalnızca PKK/PYD ekseninde değerlendirilmesinin sahadaki gerçekliği eksik yansıttığını savunuyor. Çalışmada, farklı siyasal eğilimlere sahip Kürt aktörlerin görüşlerine, saha gözlemlerine ve uluslararası raporlara yer verilerek daha bütüncül bir analiz ortaya konuluyor.

Kitapta, Afrin, Serêkanîyê (Resulayn) ve Girê Spî (Tel Abyad) gibi bölgelerde yaşanan nüfus hareketleri, mülkiyet sorunları, güvenlik uygulamaları ve insan hakları ihlali iddiaları da detaylı şekilde ele alınıyor. Ayrıca milyonlarca Suriyelinin yaşadığı göç ve mültecilik krizinin Kürt toplumu üzerindeki etkileri değerlendiriliyor.

Üç Bölümden Oluşuyor

Eser üç ana bölümden oluşuyor:

Birinci bölümde, 1918-2011 döneminde Suriye Kürtlerinin tarihsel ve siyasal konumu ele alınıyor.
İkinci bölümde, 2011 sonrası iç savaş süreci, Kürt siyasetinin dönüşümü, PYD/SDG yapılanması ve bölgesel gelişmeler analiz ediliyor.
Üçüncü bölümde ise demografik değişimler, eğitim politikaları, insan hakları ihlalleri ve savaşın toplumsal etkileri inceleniyor.

Kitap boyunca Kürt siyasi hareketleri arasındaki rekabetin, Kürt toplumunun güvenliği ve geleceği üzerindeki etkileri de kapsamlı biçimde değerlendiriliyor.

Saha Deneyimine Dayalı Bir Çalışma

Mahmut İrtem, önsözünde kitabın uzun yıllara dayanan saha tecrübesinin ürünü olduğunu belirtiyor. 2012-2022 yılları arasında İlke Haber Ajansı Genel Müdürü olarak görev yapan İrtem, bu süreçte Suriye sınır hattında yaptığı gözlemler ve Suriyeli siyasetçiler, akademisyenler, kanaat önderleri ve farklı toplumsal kesimlerle gerçekleştirdiği görüşmelerin çalışmaya önemli katkılar sunduğunu ifade ediyor.

İrtem, yoğun bilgi kirliliğinin yaşandığı Suriye meselesinde, saha verileri ile uluslararası raporları birlikte değerlendirerek objektif ve sistematik bir çalışma ortaya koymayı hedeflediğini vurguluyor.

Mahmut İrtem Kimdir?

1976 yılında Batman’da doğan Mahmut İrtem, ilk ve orta öğrenimini Siirt ve Batman’da tamamladı. İlahiyat ve Uluslararası İlişkiler alanlarında lisans eğitimi aldı.

Uzun yıllar sivil toplum çalışmalarında aktif rol alan İrtem, Bilge Eğitim Derneği’nin kurucu başkanlığını üstlendi. Medya sektöründe ise 2012-2022 yılları arasında İlke Haber Ajansı Genel Müdürü olarak görev yaptı. Aynı dönemde Diyarbakır Medya Mensupları Derneği Başkanlığı görevini yürüterek medya çalışanlarına yönelik çok sayıda eğitim ve projeye öncülük etti.

2021 yılından itibaren aktif siyasete başlayan İrtem, HÜDA PAR bünyesinde çeşitli görevlerde bulundu. Bir dönem Halkla İlişkiler ve Tanıtımdan Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlenen İrtem, halen Ar-Ge’den Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Ortak Akıl ve Birlik Vurgusu

Suriye’de savaşın, göçün ve siyasi belirsizliğin gölgesinde yaşayan milyonlarca Kürdün geleceğine odaklanan eser, Kürtler arasında birlik, dayanışma ve ortak aklın önemine dikkat çekiyor. Mahmut İrtem, kitabının önsözünde çalışmanın adalet ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda kaleme alındığını belirterek, okuyucuların eleştiri ve katkılarının kendileri için yol gösterici olacağını ifade ediyor.

"Suriye Kürtleri" kitabı, bölgenin en önemli meselelerinden biri olan Suriye Kürtlerinin geçmişini, bugününü ve geleceğini anlamak isteyen araştırmacılar, siyasetçiler, akademisyenler ve okuyucular için önemli bir kaynak olma özelliği taşıyor.