Türkiye’nin kadim yardımlaşma geleneği olan "askıda ekmek" uygulaması,
bugün ne yazık ki amacından sapmış, ihtiyaç sahiplerini de fırın tezgahlarının
arkasındakilerin inisiyatiflerine mahkûm eden gurur kırıcı bir mekanizmaya
dönüşmüştür. 
Başta İstanbul olmak üzere, Anadolu’nun çeşitli fırınlarında hemen her gün
yaşanan bu gizli dramlar, bu sistemin acilen modernize edilmesi gerektiğini
haykırmaktadır. 
Toplumsal adaleti ve insan onurunu korumak adına, askıda ekmek modelinde
köklü bir yapısal değişikliğe gidilmesi şarttır.
FIRINCININ İNSAFINA BIRAKILAN İNSAN ONURU
Fırınların önündeki kuyruklarda her gün sessiz bir trajedi sahnelenmektedir.
Sıraya giren, çekinerek bekleyen, kendisine sıra geldiği halde
mahcubiyetinden dolayı hakkını kendisinden sonrakine devreden yüzlerce
boynu bükük insan var. 
Sıra nihayete erdiğinde ise fırıncının gözünün içine bakarak, adeta fısıltıyla
sorulan o kahredici soru yükselir: "Askıda ekmek var mı?"
Tezgahın arkasındaki fırıncının tek bir kafa hareketiyle "yok" demesi, o insanı
sadece ekmeksiz bırakmaz; umudunu, gururunu ve yaşama sevincini de
elinden alır. 
Fırının içi gırla ekmek doluyken, “Askıda ekmek yok” cevabını alan bir
babanın, bir annenin orayı boynu bükük bir şekilde terk etmesi, bu toplumsal
sistemin en büyük ayıbıdır. Fakirlik utanılacak, mahcup olunacak veya bir suç
gibi saklanacak bir şey değildir. Ancak mevcut uygulama, ihtiyaç sahiplerini
adeta birer dilenci konumuna düşürmektedir. Kimse, hayatta kalabilmek için en
temel gıda maddesini temin ederken bir başkasının keyfine veya lütfuna
muhtaç edilmemelidir.
ÇOCUKLARIN GÖZÜNDEKİ MAHCUBİYET VE 3 EKMEK SANCISI
Bu tablonun en can yakıcı kısmı ise çocukların o kuyruklarda verdikleri hayat
mücadelesidir. Bazen küçük bir kız çocuğu, bazen küçük bir erkek çocuğu
ürkek adımlarla fırına yaklaşır. Utana sıkıla askıda ekmek olup olmadığını
sorar. Fırıncı tezgahın altından iki tane ekmek uzatır. Çocuk, evdeki nüfusu
düşünerek, boğazındaki düğümü yutkunarak fısıldar: "Şey... 3 tane lazımdı..."
Bir çocuğun dünyasında 3. ekmeğin hesabını yapmak zorunda kalması, erken
yaşta yoksulluğun o ağır ve ezici yüküyle tanışması demektir. O fırıncıların, o

tezgahlarda çocukların gözlerindeki mahcubiyeti görmezden gelerek
sergiledikleri soğuk tavırlar, toplumsal vicdanı derinden yaralamaktadır. Kimse
kimseye ihtiyacını duyurmak, evindeki aç insan sayısını fırıncıya rapor etmek
zorunda değildir. 
Yardım, verenin egosunu tatmin ettiği değil, alanın onurunun korunduğu bir
gizlilikle yapılmalıdır.
ÇÖZÜM: FIRINLARDA BAĞIMSIZ ASKIDA EKMEK STANDI ŞART
Askıda ekmek uygulaması acilen güncellenmeli ve dijital ya da fiziksel olarak
insansız bir modele geçirilmelidir. Çözüm son derece basittir: Her fırında özel,
bağımsız bir askıda ekmek standı kurulması zorunlu hale getirilmelidir.
Hayırseverler ekmek parası bıraktıkça, o ekmekler fırıncı tarafından fırının
dışındaki veya herkesin rahatça erişebileceği o standa doğrudan
yerleştirilmelidir. İhtiyacı olan vatandaş, içeriye girip fırıncıyla muhatap
olmadan, sırasını başkasına vermek zorunda kalmadan, kimseye hesap
vermeden ihtiyacı kadar ekmeği o stanttan kendi eliyle alıp evine
götürebilmelidir. 
Alanın vereni, verenin alanı görmediği o asil Osmanlı geleneği, ancak bu
şekilde yeniden canlandırılabilir. 
Fırıncı aradan çekilmeli, tezgah arkasındaki o hiyerarşik duvar yıkılmalıdır.
İnsan onurunu korumak, fırın basamaklarında boyun büktürmemek bu devletin
ve bu toplumun namus borcudur.
Hakan MUHTAR