Mehmet Zeki Özer 

Halk Parlamentosu milletvekili Teymur Eminbeyli, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, söz konusu anlayışın yalnızca tarihsel bir slogan olmadığını belirterek, “Bu bir şüar değil, geleceğin yol haritasıdır” ifadelerini kullandı.

Uzmanlara göre üç aşamadan oluşan modelin ilk basamağını “milletleşme” oluşturuyor. Bu süreçte dil, kültür ve ortak tarih etrafında şekillenen milli kimlik, güçlü bir toplumun temelini atıyor. Eminbeyli de bu noktada, “Milletleşme olmadan devletleşme sağlam temellere oturamaz” diyerek milli bilincin önemine dikkat çekti.

İkinci aşama olan “devletleşme” ise milli iradenin siyasi ve kurumsal yapıya dönüşmesini ifade ediyor. Bu kapsamda bağımsızlık, güçlü hukuk sistemi ve ekonomik istikrar öne çıkan unsurlar arasında yer alıyor.

Modelin son aşaması olan “bütünleşme” ise Azerbaycan coğrafyasının tek bir siyasi ve kültürel birlik altında birleşmesini hedefliyor. Bu anlayış, “Bütün Azerbaycan” ideali çerçevesinde hem tarihi hem de stratejik bir vizyon olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar, küresel gelişmeler ve bölgesel dinamikler ışığında söz konusu konseptin öneminin arttığını belirtiyor. Akademik çevrelerde de bu modele yönelik çalışmaların yoğunlaştığı gözlemlenirken, yaklaşımın yalnızca Azerbaycan için değil, Türk dünyasının entegrasyonu açısından da teorik bir zemin sunduğu ifade ediliyor.

“Bütünleşme, Milletleşme, Devletleşme” anlayışı, bugün geçmişten gelen bir miras olmanın ötesinde, geleceğe yön veren stratejik bir perspektif olarak öne çıkıyor.