Mehmet Zeki Özer

Diyarbakır Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nde, Armen Tekstil ev sahipliğinde gerçekleştirilen çalıştayda sektörün mevcut sorunları, istihdam kayıpları, teşvik politikaları ve geleceğe dönük dönüşüm başlıkları ele alındı.

Çalıştaya; DTSO Başkanı Mehmet Kaya, MHGF Başkanı Hüseyin Öztürk, GÜNTİAD Başkanı Şeref Gökçe, Ekonomi Gazetesi Başdanışmanı Rüştü Bozkurt, İTÜ Tekstil ve Tasarım Fakültesi Dekanı Nevin Çiğdem Gürsoy ile çok sayıda sanayici ve sektör temsilcisi katıldı.

“Sorun hız değil, yön meselesi”

Çalıştayın açılış konuşmasını yapan DTSO Başkanı Mehmet Kaya, Türkiye’de uygulanan ekonomik politikaları ve teşvik sistemini eleştirerek, çözüm süreçlerinde yerelin görüşlerinin yeterince dikkate alınmadığını söyledi. Kaya, ekonomik kriz dönemlerinde alınan kararların doğru hedefe yönelmediğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

“Ankara’dan İstanbul’a giderken kendinizi Bolu’da bulursanız, ne kadar hızlı giderseniz gidin hedeften uzaklaşırsınız. Öncelikle yönü doğru kurmanız lazım. Türkiye’de kriz anlarında getirilen çözümlerde de maalesef yön doğru belirlenemiyor.”

“Teşvik sistemi bölgeler arası farkı kapatamadı”

2002 yılından bu yana uygulanan teşvik politikalarının hedeflenen bölgesel kalkınmayı sağlayamadığını savunan Kaya, Sanayi Bakanlığı verileri üzerinden yaptıkları değerlendirmelerde teşviklerin büyük bölümünün gelişmiş bölgelere yöneldiğini söyledi.

Kaya, “Teşviklerin temel amacı bölgeler arası kalkınmışlık farkını azaltmaktı. Ancak 1. ve 2. bölgeler teşviklerden yüzde 61 pay alırken, 5. ve 6. bölgelerdeki 29 ilin aldığı pay yalnızca yüzde 10’da kaldı. Bu tablo farkın kapanmadığını, tam tersine büyüdüğünü gösteriyor” dedi.

“100’e yakın fabrikanın önemli kısmı kapanma noktasında”

Diyarbakır Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nin yaklaşık 10 yıl önce büyük umutlarla kurulduğunu belirten Kaya, bugün birçok fabrikanın ciddi ekonomik krizle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

İstanbul merkezli yatırımcıların bölgeye gelerek üretim yaptığını ancak son dönemde değişen ekonomik koşullar nedeniyle üretimin sürdürülebilirliğinin zorlaştığını kaydeden Kaya, şöyle konuştu:

“Bugün 100’e yakın fabrikanın önemli bir kısmı kapanma noktasına geldi. Sanayi yatırımı bir dükkân açıp kapatmak gibi değildir. İnsanlar büyük sermayeler koyuyor, yıllarca geri dönüş bekliyor. Ancak kısa sürede değişen ekonomik koşullar nedeniyle üretici çıkmazın içine sürükleniyor.”

Tekstil sektöründeki istihdam kayıplarına da dikkat çeken Kaya, hedeflerinin bölgede 20 bin kişilik istihdam oluşturmak olduğunu belirterek, “Bir dönem 7 bin çalışan seviyesine ulaştık ancak kriz nedeniyle bugün yaklaşık 4 binlere kadar geriledi” ifadelerini kullandı.

“Tekstil sektörü bu ülkenin hafızasında var”

Tekstil sektörünün Türkiye açısından stratejik önemde olduğunu belirten Kaya, sektörün korunması gerektiğini söyledi. Cumhuriyetin ilk yıllarında tekstilin kalkınmanın temel dinamiklerinden biri olduğunu hatırlatan Kaya, “Bu sektör bu toprakların genetiğine işlemiş durumda. Ne yapılırsa yapılsın, tekstil bu ülkede kalmalı” dedi.

Kamu kaynaklarının daha fazla üretim ve sanayi yatırımlarına yönlendirilmesi gerektiğini belirten Kaya, çalıştaydan çıkacak sonuçların merkezi yönetime yol gösterici olmasını beklediklerini ifade etti.

Öztürk: “Geleceğin iş modellerini konuşmalıyız”

MHGF Başkanı Hüseyin Öztürk ise tekstil ve hazır giyim sektörünün yalnızca bugünkü sorunlarına değil, gelecekte nasıl bir dönüşüm yaşayacağına odaklanılması gerektiğini söyledi.

Federasyonun 35 dernek, 12 bin 500 üye ve çok sayıda bölgesel-sektörel sivil toplum kuruluşundan oluştuğunu belirten Öztürk, 2024 yılında gerçekleştirilen genel kurulda sektörün geleceğine ilişkin önemli kararlar aldıklarını hatırlattı.

Çalıştayların amacının sektörün dünyadaki değişimi doğru okuyabilmesini sağlamak olduğunu ifade eden Öztürk, “Sürekli işçilik maliyetlerini, enerji fiyatlarını ve finansmana erişimi konuşuyoruz. Elbette bunlar önemli ama biz geleceğimizi nasıl inşa edeceğimizi konuşmalıyız. Öğretilmiş yanlışlarla hareket etmeyi bırakıp kendi gerçeklerimizle yüzleşmeliyiz” dedi.

Diyarbakır’ın yalnızca bölgesi için değil Türkiye için de stratejik bir şehir olduğunu ifade eden Öztürk, çalıştayın önemli sonuçlar doğuracağına inandığını belirtti.

Gökçe: “Tekstil sosyal dengeyi de koruyor”

GÜNTİAD Başkanı Şeref Gökçe de konuşmasında tekstil sektörünün yalnızca ekonomik değil, sosyal ve bölgesel kalkınma açısından da kritik bir alan olduğuna dikkat çekti.

Bölgedeki firmaların artık dünya markalarına üretim yapan güçlü yapılara dönüştüğünü belirten Gökçe, sektörün en temel ihtiyacının öngörülebilir bir ekonomik ortam olduğunu söyledi.

“Sanayici önünü görebildiği sürece yatırım yapar, istihdam sağlar ve büyür” diyen Gökçe, şöyle devam etti:

“Bizler destek talep eden değil; rekabet edebileceği sürdürülebilir bir ortam isteyen üreticileriz. Tekstil; istihdamdır, sosyal dengedir, bölgesel kalkınmadır. Fabrikaların ışığı yanıyorsa, bu şehir üretmeye devam ediyor demektir. Güçlü bir tekstil sektörü, güçlü bir bölge demektir.”

Çalıştay sonunda sektör temsilcileri, Diyarbakır ve bölge illerindeki tekstil yatırımlarının korunması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve uzun vadeli sanayi politikalarının oluşturulması gerektiği konusunda ortak görüş bildirdi.