Mehmet Zeki Özer

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Diyarbakır Şubesi tarafından yapılan saha incelemelerinde, kentteki birçok üst geçidin engelli bireyler ve hareket kısıtlılığı yaşayan vatandaşlar için kullanılabilir olmadığı tespit edildi.

Üst geçitlerin büyük bölümü yalnızca merdivenden oluşuyor

Hazırlanan rapora göre Diyarbakır’daki yaya üst geçitlerinin önemli bir kısmında:

Asansör bulunmuyor
Rampa sistemi hiç planlanmamış
Hissedilebilir yüzey ve yönlendirme elemanları yer almıyor
Kaymaz zemin uygulamaları yetersiz kalıyor

Kentte yalnızca sınırlı sayıda üst geçitte asansör bulunduğu, ancak bu sistemlerin de büyük bölümünün bakım eksikliği ve tahribat nedeniyle çalışmadığı belirtildi.

Bu durumun özellikle engelli bireyler, yaşlı vatandaşlar, hamileler, hastalar ve çocuk arabası kullanan aileler için günlük yaşamda ciddi zorluklar yarattığı ifade edildi.

“Erişilebilirlik bir tercih değil, zorunluluktur”

Raporda, Türkiye’de yürürlükte bulunan 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklere atıf yapılarak kamuya açık tüm yapıların erişilebilir olması gerektiği vurgulandı.

Uzmanlar, yaya üst geçitlerinin yalnızca araç trafiğini değil, yaya güvenliğini de gözetmesi gerektiğini belirterek erişilebilirliğin bir “ek özellik” değil, temel bir hak olduğuna dikkat çekti.

Hastane bölgelerinde daha ağır tablo

Raporda özellikle hastane çevrelerindeki üst geçitlerin durumuna dikkat çekildi. Ameliyat sonrası hastalar, kronik rahatsızlığı bulunan bireyler ve yaşlı vatandaşların üst geçitleri kullanmakta büyük güçlük yaşadığı belirtildi.

Asansör veya yürüyen merdiven bulunmayan noktalarda vatandaşların uzun mesafeleri yürümek zorunda kaldığı, bunun hem fiziksel yük hem de sağlık riski oluşturduğu ifade edildi.

Trafik güvenliği riske giriyor

Erişilebilirlik eksikliğinin yalnızca engelli bireyleri değil, tüm kent güvenliğini etkilediği vurgulandı. Rapora göre vatandaşlar üst geçitleri kullanamadığı için kontrolsüz şekilde karayolundan geçmek zorunda kalıyor, bu da trafik kazası riskini artırıyor.

Ayrıca bu durumun, kamu kurumları açısından da hukuki sorumluluk doğurabileceği ifade edildi.

Caydırıcı önlem ve bakım çağrısı

Raporun öneriler bölümünde, yeni yapılacak tüm üst geçitlerde asansör zorunluluğu getirilmesi gerektiği belirtildi. Mevcut üst geçitler için ise:

Asansör eklenmesine yönelik teknik fizibilite çalışmaları yapılması
Düzenli bakım ve güvenlik sistemlerinin kurulması
Kamera ile izleme ve vandalizme karşı caydırıcı tedbirler alınması
Elektrik kesintilerine karşı yedek sistemlerin geliştirilmesi

gerektiği ifade edildi.

Ayrıca erişilebilir rampaların uygun alanlarda zorunlu hale getirilmesi ve tüm tasarımların yaşlılar ile engelli bireylerin kullanımına uygun şekilde planlanması gerektiği vurgulandı.

“Kent yaşamı herkes için erişilebilir olmalı”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Diyarbakır Şubesi, yaptığı değerlendirmede erişilebilirliğin yalnızca engelli bireyler için değil, toplumun tüm kesimleri için temel bir kent hakkı olduğunu belirtti.

Raporda son olarak, Diyarbakır’daki üst geçitlerin erişilebilir hale getirilmesinin hem sosyal eşitlik hem de kent güvenliği açısından acil bir ihtiyaç olduğu ifade edildi.