Mehmet Zeki Özer

Zirvede Diyarbakır’ın büyüyen üretim kapasitesi, ihracatta yaşanan yapısal sorunlar ve yeni nesil destek mekanizmaları masaya yatırıldı.

Toplantının açılış konuşmasını yapan DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır’ın son yıllarda sanayi ve üretim alanında önemli bir dönüşüm geçirdiğini belirterek kentin artık yalnızca ticaret merkezi değil, aynı zamanda güçlü bir üretim üssü olma yolunda ilerlediğini söyledi.

Kaya, kentte üretim kapasitesinin hızla büyüdüğünü ancak mevcut ihracat rakamlarının Diyarbakır’ın gerçek potansiyelini tam olarak yansıtmadığını ifade etti. Bunun en önemli nedenlerinden birinin ihracatın önemli bölümünün başka iller üzerinden gerçekleştirilmesi olduğunu dile getiren Kaya, “Kentte üretim kapasitesi büyüyor, sanayi altyapısı güçleniyor ancak ihracatın önemli bir kısmı hâlâ başka iller üzerinden yapılıyor. Bu nedenle resmi rakamlar Diyarbakır’ın gerçek gücünü tam anlamıyla ortaya koymuyor” dedi.

“10 yıl önce yatırımcıya verecek arsamız yoktu”

Diyarbakır’ın sanayi altyapısında yaşanan değişime dikkat çeken Kaya, geçmişte yatırımcıya tahsis edecek sanayi alanı bulmakta zorlandıklarını hatırlattı.

“10 yıl önce kürsüye çıktığımızda hep sanayi altyapımızın yetersizliğinden söz ediyorduk. Yatırımcı gelse bile verecek arsamız yoktu. Bugün ise organize sanayi bölgelerimiz büyüyor, yeni üretim alanları açılıyor. Ticaret ve Sanayi Odası, organize sanayi bölgeleri, iş dünyası örgütleri ve sanayicilerin ortak çalışmasıyla kentte ciddi bir üretim altyapısı oluştu” ifadelerini kullandı.

Özellikle Diyarbakır Tekstil İhtisas Organize Sanayi Bölgesi’nin kurulmasının önemli bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Kaya, bu yatırımların hem istihdama hem de ihracata büyük katkı sunduğunu söyledi.

Karacadağ OSB’de yeni üretim alanları

Kentte üretim odaklı büyümenin sürdüğünü ifade eden Kaya, Karacadağ Organize Sanayi Bölgesi bünyesinde planlanan 15 bin dönümlük yeni sanayi alanının Diyarbakır için stratejik önem taşıdığını belirtti.

Kaya, “Bunun yaklaşık 3 bin dönümlük kısmı kısa sürede doldu. Yeni alanlar açılıyor. Bu tablo Diyarbakır’ın üretim konusunda ne kadar güçlü bir potansiyele sahip olduğunu gösteriyor” diye konuştu.

“Üretici hem üretim hem ihracat yükünü taşıyor”

Diyarbakır’daki sanayicilerin ihracat süreçlerinde ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirten Kaya, üreticilerin yalnızca üretim maliyetleriyle değil aynı zamanda ihracat prosedürleriyle de mücadele etmek zorunda kaldığını ifade etti.

“İmalatçı zaten enerji maliyetleri, finansmana erişim ve üretim giderleriyle mücadele ediyor. Bunun yanında ihracat prosedürleri, destek başvuruları ve dış ticaret süreçleriyle de uğraşmak zorunda kalıyor. Bu nedenle birçok firma ihracatı doğrudan yapmak yerine başka iller üzerinden dolaylı şekilde gerçekleştiriyor” dedi.

Kaya, doğrudan ihracatın artırılması için yerelde yeni mekanizmalar geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Eximbank vurgusu

Türk Eximbank’ın Diyarbakır’da şube açmasının önemli bir gelişme olduğunu belirten Kaya, bunun kentin ihracat potansiyelinin göstergesi olduğunu ifade etti.

Bölgenin jeopolitik koşullarına rağmen doğru araçlar kullanıldığında Diyarbakır’ın ihracatta çok daha yüksek rakamlara ulaşabileceğini vurgulayan Kaya, “Yönünüz doğruysa, ivmeniz güçlüyse ve doğru araçları kullanıyorsanız hedeflenen rakamlara ulaşmak zor değildir” dedi.

Irak ve Suriye pazarı öne çıkıyor

Konuşmasında üretim ekonomisinin önemine dikkat çeken Kaya, “Önemli olan alıp satmak değil, üretip satmaktır” diyerek Diyarbakır’ın artık üretim odaklı bir ekonomik modele yöneldiğini söyledi.

Kentin ihracatının büyük bölümünün Irak’a yapıldığını belirten Kaya, toplam ihracatın yaklaşık yüzde 50-55’inin Irak pazarına yönelik olduğunu kaydetti.

Suriye’de yaşanan gelişmelerin de yeni ticari fırsatlar doğurabileceğini belirten Kaya, “Suriye pazarı önümüzdeki dönemde Diyarbakır için yeni bir Irak pazarı olabilir. Bu durum hem ihracat rakamlarını artıracak hem de ihracatın ülke çeşitliliğini güçlendirecek” ifadelerini kullandı.

İhracat yapılan ülke sayısı 130’a ulaştı

Diyarbakır’ın ihracat yaptığı ülke sayısındaki artışın dikkat çekici olduğunu ifade eden Kaya, son 10 yılda önemli bir genişleme yaşandığını söyledi.

“10 yıl önce yaklaşık 80 ülkeye ihracat yapılırken bugün bu sayı 130’a yaklaştı. Bu tablo üreticimizin doğru yolda ilerlediğini gösteriyor” dedi.

DTSO’nun ihracatçılar için eğitim çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Kaya, dış ticaret biriminin üretici firmalarla sürekli temas halinde olduğunu kaydetti.

“368 milyon dolar 1 milyar dolara çıkabilir”

Toplantıda konuşan Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Yalçınkaya ise küresel ekonomide yaşanan daralmaya rağmen Türkiye’nin üretim ve ihracatta büyümeyi sürdürdüğünü söyledi.

Türkiye’nin geçen yıl 273,4 milyar dolarlık mal ihracatı gerçekleştirdiğini belirten Yalçınkaya, hizmet ihracatıyla birlikte toplam ihracat hacminin 390 milyar dolara ulaştığını ifade etti.

Diyarbakır’ın resmi ihracat rakamının 368 milyon dolar seviyesinde olduğunu kaydeden Yalçınkaya, “Dolaylı ihracat yerine doğrudan ihracatın kapıları açılırsa bu rakam 1 milyar dolara ulaşabilir. Böylece katma değer Diyarbakır’da kalır” dedi.

Yeni nesil ihracat destekleri anlatıldı

Zirvede Ticaret Bakanlığı’nın sunduğu yeni nesil destek mekanizmaları hakkında da bilgi verildi. Kolay İhracat Platformu, e-ihracat destekleri, UR-GE projeleri, fuar destekleri ve Eximbank finansmanlarının ihracatçılar açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Yalçınkaya ayrıca Diyarbakır’da bir “İhracat Akademisi” kurulabileceğini belirterek ihracatın yalnızca finansman değil aynı zamanda eğitim ve kurumsallaşma meselesi olduğunu söyledi.

Çok sayıda kurum temsilcisi katıldı

Toplantıya ayrıca Beşir Yılmaz, Mustafa Fidan, M. Efkan Bingöl, Fatih Tuğrul Topaç ve Murat Önlem ile çok sayıda sanayici ve iş insanı katıldı.

Ticaret Bakanlığı, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, İGE A.Ş, Türk Eximbank, Türk Ticaret Bankası, Diyarbakır Tekstil İhtisas OSB ve Diyarbakır OSB iş birliğiyle düzenlenen zirvenin yarın da devam edeceği bildirildi.