Türkiye’nin ekonomik büyümesinde önemli paya sahip imalat sektöründe yapay zekâ kullanımı hızla yaygınlaşıyor. Uzmanlara göre yapay zekâ temelli üretim uygulamalarını erken dönemde hayata geçiren şirketler; üretim, çalışan verimliliği, kalite ve enerji tüketimi gibi alanlarda çift haneli iyileşmeler elde ediyor.

Türkiye’nin önde gelen endüstriyel dönüşüm ve yetkinlik geliştirme merkezlerinden MEXT’in 200’ün üzerinde Türk üreticiyi değerlendirdiği AIxplore yapay zekâ olgunluk metodolojisi çalışması da şirketlerin yapay zekâ kullanım seviyelerinin farklılık gösterdiğini, ancak sanayide hızlı bir ilerleme yaşandığını ortaya koyuyor.

Üretimde yüzde 20’ye varan artış

9-10 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenlenecek GITEX Ai Türkiye kapsamında konuşacak uzmanlardan MEXT Genel Müdürü Efe Erdem, yapay zekâ temelli üretime erken geçen şirketlerde elde edilen sonuçların artık ölçülebilir hale geldiğini belirtti.

Erdem’in verdiği bilgilere göre bu şirketlerde üretim çıktıları yüzde 10-20, çalışan verimliliği yüzde 7-20 artarken, plansız duruş süreleri yüzde 10-30, enerji tüketimi ise yüzde 5-15 oranında azalıyor.

Erdem, yapay zekânın üretimde bağımsız bir teknoloji denemesi olarak kalmaması gerektiğine dikkat çekerek, asıl kazanımın teknolojinin temel iş süreçlerine entegre edilmesiyle ortaya çıktığını ifade etti.

Üretimin yanı sıra satış ve teklif süreçlerinde de yapay zekânın önemli fırsatlar sunduğunu belirten Erdem, bir projede daha önce günler süren teklif hazırlama sürecinin agentic AI çözümleriyle dakikalara indirildiğini, bunun fiyatlandırma doğruluğu ve müşterilere yanıt verme hızını da artırdığını aktardı.

Arçelik’in Eskişehir fabrikası örnek gösterildi

Ürdün Amman Sanayi Odası İnovasyon ve Dijital Dönüşüm Direktörü Lina Hushki ise Türkiye’de Dünya Ekonomik Forumu tarafından “Lighthouse” statüsü verilen fabrikalarda yapay zekâ kullanımının somut sonuçlar ortaya koyduğunu söyledi.

Hushki, Arçelik’in Eskişehir fabrikasında yapay zekâ destekli karar mekanizmaları sayesinde müşteri şikâyetlerinde yüzde 20 azalma, kapasitede yüzde 43 artış ve dönüşüm maliyetlerinde yüzde 17 düşüş raporlandığını belirtti.

Ancak Hushki, bu sonuçların genel sektör performansı olarak değerlendirilmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Dünya genelinde yüz binlerce fabrika bulunmasına rağmen yalnızca 238 tesisin Lighthouse olarak seçildiğine işaret eden Hushki, söz konusu rakamların yapay zekâ dönüşümündeki genel eğilimi gösteren referanslar olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.

En büyük sorun veri yönetimi

Türkiye’de yapay zekâ kullanımının önündeki en önemli engelin teknolojiye erişimden ziyade veri altyapısı olduğunu belirten Efe Erdem, üreticilerin en sık yaptığı hatalardan birinin, tek bir süreçte ölçülebilir değer ortaya çıkmadan çok sayıda yapay zekâ pilotunu aynı anda başlatmak olduğunu söyledi.

Erdem’e göre yapay zekânın başarılı biçimde ölçeklenebilmesi için hem bilgi teknolojileri (IT) hem de operasyonel teknoloji (OT) ortamlarında güvenilir veriye, standartlaştırılmış süreçlere ve güçlü bir veri yönetişimine ihtiyaç bulunuyor.

Erdem, “Yapay zekâyı ölçeklendirmek yalnızca daha fazla model devreye almak anlamına gelmiyor” yaklaşımını öne çıkarırken, sağlam bir OT veri yönetişimi kurulmadan yapılan hızlı ölçeklendirme girişimlerinin beklenen faydayı sağlamayabileceğine dikkat çekti.

Otomotiv ve beyaz eşya öne çıkıyor

Türkiye’de yapay zekâ adaptasyonunda otomotiv sektörünün öncü konumda olduğunu belirten Erdem, özellikle makine görüşü ve kestirimci bakım uygulamalarının sektördeki dönüşümü hızlandırdığını söyledi.

Beyaz eşya ve elektronik üreticilerinin de güçlü ihracat yapıları ve küresel pazarlardaki deneyimleri sayesinde yapay zekâ uygulamalarını hızlı biçimde yaygınlaştırdığı ifade edildi.

Uzmanlara göre küresel pazarlarda kalite, dijital rekabet gücü ve operasyonel mükemmellik, üreticilerin rekabet avantajını belirleyen temel unsurlar arasında giderek daha fazla önem kazanıyor.

Türkiye-Ürdün arasında yapay zekâ iş birliği

GITEX Ai Türkiye kapsamında gerçekleştirilecek “The Intelligent Factory — From Industry 4.0 Pilots to AI-Native Production” panelinde Türkiye ve Ürdün arasındaki sanayi iş birliği olanakları da ele alınacak.

Lina Hushki, Türkiye’nin model fabrika ağının yapay zekâ ve ileri üretim teknolojilerini daha küçük ölçekte uygulamak isteyen ülkeler açısından örnek oluşturduğunu belirtti.

Hushki’ye göre iki ülke arasında özellikle kestirimci bakım, görüntü tabanlı kalite kontrol, enerji optimizasyonu, üretim planlaması ve dijital bilgi sistemleri alanlarında ortak projeler geliştirilebilir.

Türk şirketlerinin üretim ölçeği, mühendislik uzmanlığı ve teknoloji sağlayıcıları açısından güçlü olduğunu belirten Hushki, Ürdünlü şirketlerin ise hızlı uygulama ve test imkânları ile bölgesel pazarlara erişim avantajı sunduğunu ifade etti.

GITEX Ai Türkiye eylülde İstanbul’da

Türkiye ve Avrasya’nın yapay zekâ gündemini uluslararası yatırımcı ve teknoloji şirketleriyle buluşturmayı hedefleyen GITEX Ai Türkiye, 9-10 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde ilk kez gerçekleştirilecek.

İki günlük etkinlikte 300’ün üzerinde şirket ve startup, 100 küresel konuşmacı ve 100’ü aşkın yatırımcının yer alması bekleniyor. Etkinlikte küresel teknoloji şirketleri Google Cloud, HPE & NVIDIA, AWS, ASUS, Dell Technologies, Huawei, SAP, Schneider Electric ve TrendAI’nin yanı sıra Türkiye’den Trendyol, Andevos ve Halkbank da yer alacak.

GITEX Ai Türkiye; Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi (Invest in Türkiye) tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın stratejik ortaklığında düzenleniyor. Etkinlik, dünyanın önde gelen teknoloji, yapay zekâ ve yatırım etkinlik ağı GITEX’in desteği ve inD organizasyonuyla gerçekleştirilecek.